Sitodium Incisum et Macrocarpon, Ususque Fructuum Qui Exinde Nascuntur, Descripta a Carolo Petro Thunberg, M. D.; Communicated by Joseph Banks, Esq. P. R. S.

XXX. Sitodium incisum et macrocarpon, ususque fructuum qui exinde nascuntur, descripta a Carolo Petro Thunberg, M.D.; communicated by Joseph Banks, Esq. P.R.S. Read May 13, 1779. AUCTORES, qui descriptionem dederunt hujus arboris vel fructus ejus, quantum scio, pauci sunt. RHEEDE, HENR. in Horto Malabarico, Amst. annis 1678 et seq. fol. macrocarpon describit. RUMPHIUS, GEORG. EVERH. M.D. et medicus Amboinensis annos ab hinc octoginta, utriusque speciei historiam dedit, quae invenitur in Herbario Amboinensi, a Prof. LAUR. BURMANNO, annis 1741 seq. publici juris facto. ZANONIUS, JACOB. in Historia stirpium rariorum, Bonon. 1742, fol. macrocarpon memorat. HAWKESWORTH, JOHN, Voyages round the World, Lond. 1773, vol. III. 4°, incisi mentionem facit. ELLIS, JOHN, fructum hujus descriptum anno 1775, in a Description of the Mangostan and the Bread-fruit, Lond. 4°. FORSTER, Sitodium incisum et Macrocarpon descripta. FORSTER, JOH. REINH. et GEORG. in Characteribus generum Plantarum, p. 101 et 102. tab. 51. Lond. 4°. 1776, descriptionem genericam et figuram dederunt. Ego, anno 1775, Bataviæ Indorum commoratus, arbores hæc characteribus botanicis descripti et ad genus secundum sexuale systema reduxi, quæ descriptio sub nomine Radermachiæ incisæ et integræ in actis Stockholmienibus, anno 1776, p. 250. invenienda est. Eodem anno, 1775 scilicet, semina S. macrocarpi misi ad hortum medicum Amstelodamensem. Postea redux e Japonia, anno 1777, plantas minutas vivas utriusque speciei plantatas ad eundem hortum e Batavia transmisit. Deinde in Europam anno 1778 ipse revertens insignem numerum mecum duxi e Ceilona, tam plantarum utriusque speciei vivarum, quam alterius speciei seminum, quæ pluribus modis conservare studui, scilicet: 1°, In chartulis, quæ theca includebantur, et aliquando aeri in umbra exponebantur. 2°, In lagenis vitreis bene obturatis. 3°, In cera. 4°, In arena sicca. Ultimæ hæ duæ methodi optimæ fuerunt. Præterea 5°, Sub ipso itinere singulis mensibus femina terræ mandavi, ut sensim ex crescere possent sub vario coelo et vario anni tempore. PPp 2 Sitodium incisum et SYNONYMA varia, quibus insignitur hoc genus a variis nationibus et variis in locis, sunt sequentia: Cingallis, Herreliga. Mallabaris, Plápallam, Tsjakamaram, Pilau. Malais, Succong, Tjampeda, Tsjampedaha, Nanca. Portugallis, Jaka, Jaccas, Jaqua, Jaqueira. Hollandis, Syrfack, Schoofack, Schrootsfack, Broodboom. Anglis, Bread-fruit Tree. Botanicis, Soccus, Saccus, Radermachia, Artocarpus, Sitodium. Descriptio generica. FLORES MASCULI. Cal. nullus. Spadix cylindricus vel subclavatus, fenum incrassatus, floribus undique tectus. Cor. Petala duo, oblonga, concava, obtusa, villosa, filamentum includentia. Stam. Filamentum unicum intra singulam corollam, filiforme, diaphanum, corollæ longitudine. Anthera pyramidalis. FLORES FEMINEI. Cal. nullus. Pericarpium ovatum, germinibus tectum. Cor; nulla. Pift. Macrocarpon descripta. Pift. Germina convexa, frequentissima, sexangulata. Stylus filiformis, persistens. Stigma unum vel duo, capillaria, revoluta, lin- eum longa. Peric. Bacca ovata, muricata, carnoa, multilocularis. Semina multiplice serie imbricata, ovata, oblique triquetra, carne molli involuta. Character genericus. ♂ Cal. o. Corol. dipetala. ♀ Cal. o. Corol. o. Styl. i. Bacca multilocularis. Habitatio insularis ut in Ambona, Banda, et aliis Moluc- cis, Sumatra, Java, Ceilona, Maldivicis aliisque. Descriptio specifica. 1. S. incisum, foliis incisis; ramulis floriferis. Soccus lanosus. Soccus capas. RUMPH. Herbar. Amboin. P. I. pag. 110. tab. 32. Soccus granosus. Soccus bidji. RUMPH. Herb. Amb. P. I. pag. 112. tab. 33. Soccus silvestris. Soccus utan. RUMPH. Herb. Amb. P. I. pag. 114. tab. 34. Bread-fruit. HAWKESWORTH's Voyages, vol. II. p. 804 tab. N° 11. Radermachi. Sitodium incisum et Radermachia incisa. Ego Act. Stockholmensi anno 1776, pag. 253. Malais. Tjampeda, Nanca bibulang, Succong, Succon radja, Succon timbul. Hollandis, Bataviæ. Schoorsack, Syrsack, Broodboom. Ceilonæ. Syrsack, Maldivifche Syrsack. Crescit species hæc sponte in insulis Ambon. Banda, et aliis Moluccis, in Java in et circum urbem Bataviam satis vulgaris, in insulis Maldivicis alibique; culta in Mallabaria ut Surattis, ad promontorium Comorin; in Coromandelia ut Sutucorin, Tranquebariæ, Nagapatnam; inque Ceilona cirtum Colombo, Gale, Mataram, Jafnam, Trinquilimale, in insulis Marianis, &c. Floret fructusque maturos profert, bis in annum, primis octo mensibus. Caulis arboreus, erectus, crassitie hominis, altitudine quinqueorgyali. Rami fastigiatiim oppositi, subverticillato-quaterni, patentes. Ramuli subverticillato-quaterni, floriferi. Folia alterna, petiolata, oblonga, supra medium profunde incisa, 9-lobata, integerrima, villoso-scabrida, patentia; supra viridia nervis pallidis; subtus pallida; bipedalia, pedem lata; juniora plicata, minora, viscida. Petiolus crassus, subtriqueter, villosum, pollicaris. Stipulae juniora folia involventes, duæ, seffiles, lanceolatæ, acuminatæ, Macrocarpon descripta. acuminatæ, concavæ, integerrimæ, intus glabrae, extus hirsutæ, deciduæ, palmares. Flores in ultimis ramulis, masculi et feminæ distincti in eodem ramulo, pedunculati. Pedunculus subteres, villosus, erectus, bipollicaris, crassitie digitii. Spadix spithamæus, cernuus, deciduus. Pericarpium magnitudine capitis infantis, sterile vel feminibus sterilibus farctum. 2. S. macrocarpon, fol. indivisis trifidisve; caudice ramisque floriferis. Tsjakamaram. REDE, Hort. Malabar. P. III, pag. 17. tab. 26, 27, 28. Saccus arboreus major. Nanca. RUMPH. Herb. Amboin. P. I. p. 104. tab. 30. Saccus arboreus minor. Tsjampadaha. RUMPH. Herb. Amboin. P. I. pag. 107. tab. 31. Jaca. ZANON. Hist. Stirp. rario. pag. 127. tab. 90, 91. Radermachia integra. Ego Aet. Stockholm. anno 1776, pag. 254. Malais. Tsjampedaha, Nanca, Nanca bubur. Portugallis. Jacca sive Jaccas. Hollandis. Syrfack, Scoorsack, Schrootsfack, et Broodboom proprie. Crescit Sitodium incisum et Crescit sponte in insulis Moluccis, Ambon, Banda, aliis; in Java parcius, Sumatra, Ceilona vulgaris, Coromandelia, Tranquebaria, inque promontorio Comorin. Floret fructusque bis in annum, primis octo mensibus, sensim profert. Caulis arboreus, erectus, crassitie humana, quinqueorgyalis et ultra. Rami alterni, patentes, ramulosi. Ramuli alterni, iterum ramulosi, villis longis rigidis hirsuti. Folia alterna, petiolata, ovato-oblonga, obtusa cum acuminé obtuso, obsolete ferrata, indivisa, nervosa; supra læte viridia, laevissima; subtus pallidiora, pilis rigidis hirsuta; patentia, spithamæa. Juniora evidenter dentata sunt, qui dentes in adultis evanescunt. Petiolus subtriqueter, glaber, pollicaris. Stipula ut in priori. Raro folium unum alterumve incisum. Flores masculi et feminei in caule vel ramo eodem distincti. Pedunculus vel simplex vel ramosus, pendulus, policem crassus, pedalis. Pedicelli tres, quinque vel plures, digitum crass longique. Spadix digitalis, erecto-patens. Pericarpium magnitudine insigni, pondere 30 librarum et ultra, fertile, adeo ut omnium baccarum facile maxima hæc sit. Semina magnitudine tripla et quadrupla Amygdalarum, sæpe 200 usque 300, ovato-oblonga, altera altera extremitate acuta, altera obtusa, parum complanatis lateribus. Observationes in genere circa utramque speciem. Arbor tota, rami fructusque abundant suceo lacteo albo, fibroso et tenacissimo, qui sine oleo ablui non potest. Crufta extima fructuum coriacea est, tuberculis undique hispida et muricata; hac ablata semina in conspectum veniunt, quae carne et variis tunicis circumvolventur. Primum inter semina deteguntur lamellae albae, carnosae, tenues, lineares, semina distinguentes. Deinde singulum semen circumvolvitur tunica carnea, striata, immatura alba, matura flava, sapida, molli. Postea observantur duae tunicae tenues et feminibus magis proprie, quarum exterior alba et siccatione fecedens, interior brunnea; haec duae conservari debent in feminibus plantandis. Media columna in fructibus parvis valde crassa est, quo vero magis fructus accrescunt et matu-rantur, eo haec tenuior evadit. Utriusque speciei fructus, dum maturus est, odoris paululum ingrati et fere nauseosi est, licet interiora delicata sint. Sitodium incisum et Si pluviae cadant tempore florescentiae, pericarpia parva putrefacta decidunt et parca tunc erit messis; si vero aetatem quindecim dierum dudum attigerint, pluviae vix amplius nocent. S. incisum longe vulgarius est insula Java, macrocarpon vero in Ceilona, ubi illi praefertur tam ob gratorem saporem, quam ob insignem suam magnitudinem. S. macrocarpon propagatur feminibus, quae facile excrescunt; incisum vero, quod sterile est, radicibus sub ipsa superficie terrae plantatis. S. incisum optime colitur tam in humo arena mixta quam in terra argillacea; macrocarpon vero amat argillam humo mixtam. Flores fructusque primos S. incisum profert tertio, quartove anno, macrocarpon vero anno quinto vel sexto utrumque perennare dicitur annos 100 usque 150, semper fructiferum. S. incisum fructus suos profert in ipsis extremitatibus ramulorum, macrocarpon vero in ipso trunco et majoribus ramis. Observationes circa S. incisum. Species haec longe communissima est in orientalibus regionibus Indiae Orientalis. In Ceilonam, Mallabariam, et Coromandeliam allata fuit et radicibus propagata. In insulam Ceilonam primum ab incolis Maldivicarum insularum, qui quotannis naviculis adveniunt, annis 1727 vel vel 1728 allatæ fuerunt radices et plantatæ intra Castellum juxta templum in horto domus proximæ. Duas has arbores proceras ipse vidi, e quibus in Ceilona plurimæ aliæ, magna copia propagatae sunt. Ob hanc rationem hodie adhuc ab Hollandis arbor Maldivica (Maldivische Syrjack) appellatur. Radices plantatæ primum post spatium duarum, trium vel plurium mensium mihi inceperunt prima germina emittere, licet sub firió ardente et intra tropicos plerumque navigans qualibet fere vespera aqua non pauca irrugaverim. Semina hujus magnitude dupla pisí circumdantur carne tenuissima et delicata, sed sterilia sunt nec plantata excrescere volunt. Observationes circa S. macrocarpon. Radices amant superficiem terræ sique alte sub terra imposita sepeliuntur, arbor emori dicitur, praecipue ab humo pingui. Dum fructus maturare incipiunt, comeduntur a Sciuro palmarum atque Corvis, si non ab horum insidiis praefervantur. Sciurus palmarum primus plerumque est qui vulnus infligit, et apertura ab illo facta adveniunt Corvi, illum fugantes quodque superest fructus comedentes. Fructus varios trunci et ramorum maturos ponderavi, qui plerumque 30 et 35 librarum pondere fuerunt. Narratum mihi fuit a variis fide dignis, quod ipsae radices infra superficiem terrae interdum fructus proferant, qui sub maturatione terram divellunt et adeo ponderosi saepe evadunt, ut a duobus servis portari debeant singuli, hique fructus maxime delicati aestimantur. Accidit interdum, ut fortioribus ventibus dejicientur fructus ponderosi, dum valde grandes et tenui et non satis forti pedunculo dependent. Dum valde grandes evadunt fructus et aliquot eidem insident pedunculo ut tres, quinque vel plures, tunc plerumque corbes ex foliis cocos confectae subponuntur, ne ab hostibus suis supra memoratis laedantur, nec pericarpia adhuc immatura, praepondere rupto pedunculo, decitant et ne noceant invidi oculi, unde fructus decidunt, ut superstitione credunt. Duobus vel saltem tribus mensibus fructus suos maturat haec species, dumque primi fructus maturi sunt, iterum florere incipit. Ceilonenses triplici nomine insigniunt hos fructus, prout illis utuntur varia aetate et prout magis vel minus maturi sunt. Pollos audiunt, dum adhuc parvi magnitudine ovi Struthionis, et immaturi sunt, aetate dimidia vel integrae mensis; hoc quoque nomen tribuitur fructibus S. incisi in genere. Herreli, dum semimaturi sunt, magnitudine cocos unius cum dimidia. Garo semenum tunc Macrocarpon descripta. tunc adhuc alba, lactescens est, nec sine praeparatione edulis. Warreka, dum plenam fructus maturitatem attigerunt; caro semenum mollis, dulcis, flavae et sine praegressa praeparatione edulis et delicatissima est, licet dulcedo aliquantum nauseosa sit. Maturitatem minorem vel maiorem concludimus ex mollitie et fono, quem digitis pulsfatus fructus plus vel minus obtusum edit. Pollos dissecctus in aere rubescit et adstringens est, sed coctus iterum albescit. Distinguunt quoque nonnulli fructus in duplicem varietatem, scilicet nucleis duris et mollibus: e mollibus conficitur Fios. Haec species in Ceilona vulgatissima est et spontanea, Cingallis pauperibus, qui nihil vel parum oryzæ possident, maxime necessaria et insignis utilitatis, dum fructum cum pauxillo rasurae Cocos vel cum rasura Cocos et oryzæ parum comedunt. Mos obtinuit in Ceilona semina hujus cum humo et aqua mixta in disciffo Cocos externo involucro ferere, ut germinent, antequam in hortis plantentur. Licet haec species per totum fere Orientem crescat, nullibi tamen locorum vel majores vel ponderosiores fructus vel delicatores profert, quam quidem in insula Ceilona et quibusdam Mallabariæ regionibus, ut ipsæ non modo observavi oculatus testis, sed et in antiquis peregrinatorum scriptis adnotatum inveni. USUS. Sitodium incisum et usus. Lignum paucorum annorum, nimis lactescens adhuc, ullius vix usus est. Cum vero arbor 20 vel 30 et 40 annos attigerit, adhiberi potest lignum pro vario usu in construendis domibus, pro laminis, trabibus; in construendis naviculis, ubi injurias aquae et aeris 30 annos et ultra perdurat; in fabricandis sellis, scamnis, cistis, caeteris. Lac arboris inservit pro capiendis psittaccis et aliis avibus, dum instar visci inungitur arborum ramis. Fructus autem praeprimis est, qui generi humano tantae utilitatis est, vel sterilis vel feminibus factus. Bacca, dum omnino matura est, scilicet S. macrocarpi, carnem habet semina obvestimentem, mollem, flavam, dulcem et delicatam, quae sine ulla praeparatione praegressa vel sola editur vel cum oryzae pauxillo, et optime sapit. Hæc caro in duas vel tres partes discissa cum oleo recenti Cocos affata quoque comeditur. Bacca utriusque speciei, dum adhuc immatura est, id est Pollos et Herreli, variis modis praeparata nutrimento inservit. Ingreditur praeparationem Currii Caldu, Currii feco, Niembelæ, Lixationis cum lardo, Pollos tjundido, fricadellarum, Pollos affati, Empade, Pei et hinc, in futuros usus, exficcatur fructus. Pauperes Cingalli sequenti modo fructus e S. in- Macrocarpon descripta. cifo et e S. macrocarpo exemptis feminibus, praeparatos adhibent. Omnia cultro in tenuissimas et minu- tissimas partes conscindunt, cumque Cocos raspato a supra lapidem contrita vel sola comedunt vel cum addi- tis Capsicis, sale et Allio. Mos quoque Hollandis in In- diis est, Pollos utriusque speciei in tenues lamellas conci- sum cumque oleo fortiter assatum comedere, juxta po- tum Theæ. Hæ lamellæ tenues aliquando etiam lixan- tur cum carne et jusculo gallinarum. Nuclei vel cum tunica sua carnosæ, vel cum toto fructu, vel soli pro nutrimento adhibentur ut in ferculis variis, fructu cocto, Pollos tjundido, confectione seminum, Fios placentulisque. Nuclei mundati etiam soli eduntur tam ad ditioribus quam a pauperibus, cocti vel afflati. Cocti plerumque a pauperioribus cum Cocos raspato et sale comeduntur. Ditiores interdum hisce in quatuor ple- rumque partes concisæ et paullis mixtis vel porcos ju- niores vel anseres affatos, loco Castanearum, implere sciunt. Usus, quos habent medicales nuclei, tanti qui- dem non sunt; nihilo tamen minus Javani exinde cum lympha Cocos emulsionem parant, quam Diarrhoeis laborantibus propinant. Omnibus itaque prioribus, quæ homini alicujus utili- tatis esse possunt, pro nutrimento et alimento adhibitis, cætera tamen ut inutilia non abjiciuntur, ut cortex fructus externus; Sitodium incisum et externus, lamellae paleaceae, quae semina circumstant, tunicae nucleorum et columna media; sed haec in minutas partes confissa et cocta, suibus, qui avide devorant, apponuntur. E columna media discissa, parum cocta et in aceto macerata Atjar conficiunt. Atjar (Pickles) vocant omne, quod aceto forti conservatur et pro condimento ciborum inservit. Ex pollos quoque Atjar fit, dum antea decorticatus et coctus aceto inditur. Descriptio fercularum, quas e fructibus praeparant Hollandi in India Orientali, praesertim in insula Ceilona. 1. Currii Caldu. Rc. tenuium lamellarum Pollos m ij. Coque parum cum aqua et radice Curcumae ut flavescant. Adde Piscis ficcati (Comlimas dicti, e Maldivicis insulis adducti) et contusi p ij. si velis; lactis Cocos secundi fb ij. Coque iterum tenui igne per semihoram, aliquando agitando. 2. Currii seco. Rc. tenuium lamellarum Pollos m ij. Coque cum aqua et radice Curcumae parum, ut flavescant. Adde Cocos ustae contritae simul cum feminibus Coriandri et piperis, cortice cinnamomi, mace et aquae falsae parum: lardi saliti cocti et in parva frusta concisi q. vis: aquae, in qua coctum fuit lardum, parum. Omnia Omnia hæc bene miscuntur et adduntur lactis Cocos cochlearia aliquot. Coque per dimidiam horam. Postea alio vaso assatur butyro herba allii concisa, priora omnia adduntur beneque miscuntur. Additur porro succus duarum limonum, miscetur optime et paululum aquæ salis ad gratum saporem additur. Quidam addunt unicum Capsicum et duos allii bulbos. 3. Pollos Tjundido. Rc. Pollos vel Herreli cum vel sine nucleis tenue conscissorum q. vis. Coque primum cum aqua et radice Curcumæ. Adde Cocos raspatæ cum Capsico, allii bulbis concisis et sale m ij. Coque iterum leni igne massam fere siccam, saepè agitando et interdum vaso clauso. Coctione per dimidiam horam peracta, paratum est. 4. Currii Caflaneum. Rc. Nucleorum a tunicis mundatorum et in longis angustis lamellis concissorum circiter m ij. Coque parum cum aqua et radice Curcumæ, ut flavescant. Adde, si velis, Piscis Comlimas dicti p j: lactis Cocos secundi lbß – r : Allii herbæ concisæ parum: Coque vaso clauso per dimidiam horam leni igne, interdum agitando. Adde lactis Cocos primi paululum. Coque iterum, continuo agitando, per 1/8 horæ partem. 5. Niembela. Rc. Pollos vel Pollos et Herreli valde grosse concissorum q. vis. Adde aquæ salitæ et allii foliorum Sitodium incisum et concisorum parum: lactis Cocos primi lib. Piscis (Comlimas dicti) contusi p ij. Coque leni igne, saeppe agitando, per dimidiam horam. 6. Lixatus cum lardo fructus. Rc. Pollos et Herreli grosse concisorum q. v. Adde aquae salitae et allii herbæ concisae parum: lardi falsi cocti et in frusta concisi atque aqua frigida abluti q. vis: aquae, in qua lardum oocatum fuit; paululum: macis et frustulorum Cinnamomi, herbæ allii concisae et cinnamomi pulverisati aa p ij. Coque per quadrantem horae, aliquando quassando. 7. Fructus coctus. Rc. nucleorum cum carne et tunicis maturorum, inque duas vel tres partes concisorum q. v. Coque cum aqua et radice Curcumae q. s. addendo sub coctione paululum salis. Ita coctus comeditur a pauperibus, cum rasura nuclei Cocos; ditiores addunt Capsicum et piscis siccatos. 8. Lamellae Pollos affatae. Rc. lamellarum tenuium Pollos coctarum q. vis: lactis Cocos lib. 3: farinæ m ij. Hisce mixtis involve lamellas et in vase plano affa cum olei Cocos recentis magna copia. 9. Empade. Rc. lamellarum Pollos ut supra affatarum q. v. Adde herbæ allii tenue concisae, lactis Cocos (Comlimas) piscis siccati, bulborum allii concisorum, et pulveris Cinnamomi. Coque vase plano, leni igne, continuo continuo cum cochleari lac Cocos super affundendo. Per quadrantem horæ ita coctis adde allii bulborum tenue conciforum et cum butyro affatorum, quantum lubet. 10. Fricadelle ex Pollos. Rc. Pollos cocti et in pultem redacti mihi: allii herbæ concifae, Cinnamomi, Piperis, nucis moschatæ, salis, panis biscoccti aa pulverisatiorum q. vis: vitellum ovi unicum. Misce optime fiantque inde boli, obvovendi albumine ovi, ut melius cohaereant. Postea affentur butyro solo vel oleo Cocos et butyro simul, usque dum rufescant. Paratis sic bolis super affunditur embemma e butyro, pulvere cinnamonomii, pipere, sale et succo limonum confectum. 11. Confection seminum et carnosæ ejus tunicæ. Rc. Tunicarum carnosarum seminum in duas vel tres partes concifarum q. v. Affa cum oleo expresso recenti Cocos. Oleum derge cum linteo vel pone affatas tunicas in cribro, ut defluat oleum. Postea obvolve syrupo facchari condensato, ficca et lagenis bene obturatis conserva. Per tres mensæ ita conservari possunt et eduntur juxta potum Theæ. Rc. Seminum a tunicis mundatorum et integrorum. Cum oleo affata involve syrupo sacchari, ficca et ut priores conserva in eundem usum. Si femina affata Sitodium incisum et cum ipso syrupo in lagenis obturatis includuntur, per dimidium annum conservari possunt. 12. Flos. Rc. feminum maturorum q. v. involve pulvi e lacte Cocos, farina et vitello ovi confectae. Affa cum oleo recenter expreffo Cocos. 13. Placentulae. Rc. Vespere Syri dicti (i.e. aceti e succo Cocos fermentato): farinæ q. v. unde fiat bolus. Altero mane, nocte peracta fermentatione, adde lactis Cocos, farinæ feminum ficcatorum q. s. et ovorum vitella pro lubitu. Fiant modo consuetu placentulae. 14. Pei five jambal. Rc. Pollos cocti, semen finapis aa m ij, radicis Curcumæ q. v. Omnia seorsim in pultem redacta, optime miscantur cum paululum aceti. Adhibetur cum aliis cibis, cum piscibus et cum oryza quandoque sola, ob gratum saporem, praesertim pauperibus. Quidam his quoque addunt Capsicum, zingiber, allium et sal commune, ut priora in pultem redacta. 15. Siccatio fructuum. Rc. fructus semimatuuros vel integros vel discissos exemta carne. Coque parum et postea ficca optime insolatione, et ita serva vel suspensos in Camino vel alio ficco loco. Hac ratione per annum conservari possunt. Pauperes ita ficcatos cum Cocos rafura comedunt vel etiam coctos. Dum aliquando magna copia colligunt fructus, ita illos ficcatos in futuros usus conservant. Observationes Observationes circa fercula praeparanda. Currii, quod communissimum Indianis est ferculum, jusculum quoddam audit, cui additur radix Curcumae ut flavum induat colorem, et capsicum, ut igneus plus minus evadat sapor, praeter paucia alia aromata. Eiusmodi jusculum fit e jusculo carnium ut gallinarum, anserum, anatum, ovium, pitciumque; item ex emulfione nucleorum Cocos, cum carnis supra dictis vel cum carnis et variis simul fructibus concisis ut melonibus, bilimbing (Averrhoa Bilimbi) aliis, vel etiam cum hifce et aliis fructibus absque carne. Dum jusculum adeo paucum est, ut fere siccum, vocatur Currii seco. Omne, quod Currii audit, ingredi debet radix Curcumae, ut color evadat flavus et ad saporem acrem plus minus igneum, Capsicum et alia aromata, pro cujusque lubitu, adduntur ut Currii Caldu, Currii seco, Currii castaneo et Pollos tjundido. Radix Curcumae, quae communi nomine in Indiis appellatur Borriborri, et ad finem Currii additur, sequentem in modum praeparatur. Primo aqua maceratur ut mollis fiat, dein supra lapidem planum cum pauxillo aquae conteritur in pultem finapis densioris consistentiae. Lapis, plerumque lapis Borriborri dictus, planus est, plus Sitodium incisum et vel minus magnus, cum pistillo lapideo, ea longitudine ac ipsa latitudo lapis, cylindrico, altera extremitate rotundato, altera transverso. Super hunc lapidem in pultem teruntur non modo radix Curcumae sed etiam pollos coctus, sinapis, Capsicum, allium, Cocos raspatum, oryza tosta et alia aromata, &c. Currii seco varia requirit, quae antequam in pultem redigantur, tosta esse debent ut Cocos, semina Coriandri, cortex Cinnamomi et, ut quidam amant, oryza, piper, feniculum et cetera. Haec singula vel separatim vel aliquot simul mixta in vase terrestris super ignem, perpetuo agitando comburuntur, donec brunnea evadant. Tunc super lapidem cum adjecta aqua in pultem fere solidam rediguntur. Fructus, prima et secunda sua aetate, id est, Pollos et Herreli, ante praeparationem decorticantur et inciduntur. In octo plerumque partes fructus primum inciduntur et singulum frustum separatim decorticatur. Deinde singula pars inciditur in frusta vel lamellas majores vel minores, crassiores vel tenuiores pro usu diverso. Incisio haec adeo peragitur: cultri manubrium firmum tenetur inter hallucem et proximum pedis digitum, ita ut acies superiora spectet et sub medio positio ligno apex elevetur, infra quem fructus inter ambas manus retentus inciditur. Incidentes tunc federe debent in ipso solo vel pavimento substrato Macrocarpen descripta. substrato tapete, vel in scamno humilissimo, ne altius sedentes dorsi dolorem contrahant. Hoc modo conscin- duntur non modo fructus completi, et fructus abique nucleis; sed etiam nuclei, vel cum carne circumvolvente et tunicis, vel ab eis mundati. Haec est methodus plerorumque Indianorum et quorundam Europæorum in Indiis degentium; sed haec quoque incisio supra mensam cultro institui potest. Concisa omnia aqua purificantur ab arena et aliis adhaerentibus immunditiis. Nuclei a tunica carnosa separati a ceteris tunicis quo- que mundantur. Exteriorem albam tunicam singulari modo separant, scilicet nucleum perpendiculariter supra lapidem collocant et lapillo extremitatem supremam seu apicem pulsant, usque dum disrupitur tunica et facile digitis separari potest. Intimam brunneam tunicam cultro radendo eximunt. Lac seu emulsio nucleorum Cocos, eodem, quo aliæ emulsiones modo, praeparatur. Proprio primum instru- mento nucleus raspatur, aqua frigida additur, rasura in- ter digitos premitur et emulsio decolatur. Hoc lac pri- mum vocant cum fortius fit; si vero iterum rasuræ aqua super infunditur et expressio fit, obtinetur lac ita dictum secundum, quod dilutius est. Proportionem Sitodium incifum et Macrocarpon descripta. Proportionem ingredientium circum circa indicavi, secundum quam ipse vidi hæc fercula præparari; sed illa tamen pro cujusvis gustu arbitraria est, sic ut hoc vel illud secundum placitum augeri possit vel diminui.