Astronomical Observations Made at Swetzingen, in the Years 1767 and 1768; Extracted from Several Letters Written to Charles Morton, M. D. Sec. R. S. and One to the Late Earl of Morton. By Father Christian Mayer, F. R. S. Astronomer to the Elector Palatine

XLVI. Astronomical Observations made at Swetzingen, in the Years 1767 and 1768; extracted from several Letters written to Charles Morton, M.D. Sec. R.S. and one to the late Earl of Morton. By Father Christian Mayer, F.R.S. Astronomer to the Elector Palatine. Illustrissimo ac celeberrimo Viro ac Domino D. Carolo Morton, Societatis Regiæ Londinensis Secretario, ac ejusdem Synedro, et Academiarum Petropolitanae et Cæsareo-Leopoldinae Socio, &c. S. P. D. Christianus Mayer S. J. Smi Elect. Pal. Astron. ejusdemque Societatis Regiæ Lond. et Instit. Bononiensis Socius. Read Dec. 22, 1768. QUAM tibi mitto observationem eclipsis lunaris, die 3 Jan. hujus anni, in specula electoralì Schwetzingenì a me factam, jam velim ita accipias, ut si qui sint defectus in ea commissi, eos non tam mihi quam temporì parum faventi tribuendos putes: paucas enim, quas vides, positiones micrometri, e nubibus fere piscari opportuit, vix semel luna nec nisi prope finem meliori luce refulgente; ob quam causam maculæ nullius immersionem aut emersionem certo notare potui. Nihilo- Vol. LVIII. Y y minus ominus quantitatem obscurationis, atque ejus initium ac finem bene a me observata censeo, neque cum hanc observationem a notis Gallorum et Italorum ephemeridibus tantum distare video, ubi potissimum hujus erroris fontem inquiram, num in latitudine lunæ an in ejus longitudine, satis apud me constitutum habeo: suspicor tamen, eum a latitudine potissimum repetendum esse; siquidem supputatione ex iisdem Gallorum tabulis a me facta ac diminuta 30'' latitudine lunæ, quam cl. De la Lande pro tempore oppositionis invenerat = 44' 42'' quantitatem obscurationis observationi omnino conformem reperio, non ita tempus veræ oppositionis, quod tum adhuc, mutatis varie elementis a calculo ejusdem De la Lande uno alterove minuto dissidere deprehendi. Observationi huic adjeci aliquot culminations fixarum ac planetarum, solstitium hybernum proxime circumstantes, quas scio astronomis haud ingratas esse ob multiplicem usum comparationum ad perfectionem tabularum tendentium, in quibus equidem occurrent nonnulla, quæ astronomis Anglis maximæ precisioni assuetis minus satisfaciant; verum vel ex eo, illustrifime Morton, facile ipse intelliges, tecumque intelligent universi periti rerum arbitri, quid mihi desit, quamque difficile sit, uno quadrante Parisino mobili 2½ ped. in radio multo plura praestare. Quis enim, cum per diem ejusmodi quadrante utitur ad capiendas solis altitudines respondentes, ingruente vespera idem instrumentum ita in plano meridiani semper collocet, ut non pluribus secundis ab eo ad ortum vel occasum declinet? Quis culminatione unius sideris labore altitudinum respondentium exacte determinata non in eandem difficultatem recidat; cum reliquorum siderum derum ascensiones rectas a vero situ ejusdem quadrantis pendere nihilominus experiatur? Equidem utor in eum finem meridianum filari ad debitam positionem plani quadrantis percommodo, sed contingit non raro, ut crescente frigore aut calore nulla alia causa saltem mihi manifesto apparente, quas bene coepi observationes, exigua deviatio fili penduli turbet, dubiasque proin reddat altitudines siderum apparentes. Huic quoque malo promptam medelam afferre licet exigua elevatione aut depressione cochlearum quadrantem sustinentium, verum non sine manifesto periculo destruendi planum verticale. Taceo reliqua instrumenti hujus vitia: haec certe difficultates sunt tantae, ut iisdem colluctari diutius aut non possim aut nolim, quibusque nemo citius meliusque liberare me potest quam Anglus artifex. Datum Heidelbergæ, die 15 Jan. 1768. Observationes cœlestes factæ Schwetzingæ in Specula Arcis Electoralis, anno 1767 et 1768. **TABULA MERIDIEI VERI.** | Dies anni 1767 et 1768. | Altitude limbi solis apparenter superioris nequam purgata a refractione et parallaxi | |--------------------------|----------------------------------------------------------------------------------| | Dec. | | | 22 | 12 16 51,5* | | 23 | 12 17 23,6* | | Jan. | | | 1 | 12 24 7,0 | | 2 | 12 24 46,5* | | 3 | 12 25 27,0 | | 4 | 12 26 8,5 | | 5 | 12 26 51,0 | | 6 | 12 27 34,5* | | 7 | 12 28 15,5 | Meridies asterisco notati indicant tempus verum meridiei illius diei exacte per altitudines solis correspondentes determinates esse. Y y z Notandum, Notandum, die 24 Dec. horologium pendulum duobus circit. min. quietum constitisse; ob eamque causam meridiem diei 1 Jan. nequaquam consentire cum meridie dierum 22 et 23 Dec. habita nempe ratione ordinatae accelerationis; a die vero 1 Jan. usque ad 6 tum incrementum diurnum accelerationis penduli continuo augeri fere in progressionem naturali una cum gradu frigoris per illos dies incremente, ut adjecta Tabula docet. **TABULA.** | Maximus grad. frigoris in Therm. Reaumuriano. | Quantitas accelerationis penduli supra motum medium Solis. | |-----------------------------------------------|----------------------------------------------------------| | Jan. die 1 | 12,5 infra 0 | | 2 | 13,0 | | 3 | 15,5 | | 4 | 16,0 | | 5 | 18,5 | Altitudines quaedam fixarum tempore vero culminatiorum proxime observatae Schwetzingae Quadrante 2½ ped. 1767. Temp. verum. Altitudines refractione non purgatae. | Dec. 22 | h | m | s | Caput Andromedæ, α 2. | |---------|---|---|---|-----------------------| | | 5 | 52| 47,2| Extrema in ala Pegasi Algen γ 2. | | | 5 | 57| 44,0| In aure Arietis, γ 4. | | | 7 | 36| 58,0| Pes Castroris, η 4. | | | 11| 56| 19,5| Saturnus in media filorum intersezione medius. | | | 11| 57| 37,0| In pede Pollucis, μ 4. | | | 12| 4 | 20,0| Lucida in tibia Pollucis, γ 3. | | | 12| 19| 41,6| Syrius. | | | 12| 30| 17,0| In genu Castroris, ξ 3. | | | 12| 45| 37,5| In femore Pollucis, δ 3. | | | 13| 1 | 29,2| In rostro Corvi, α 4. | | | 17| 50| 52,2| In ala praecedente Corvi, γ 3. | | | 17| 58| 14,5| Sidus 5te magnitud. intenfe rubrum ob limbum satis bene terminatum cometæ simile. | | | 18| 14| 25,3| Spica Virginis. | | | 19| 7 | 7,2 | Limbus apparenter superior η Jovis. | Continuatio Continuatio praecedentium Observationum. Dec. 23 12 17 23,6 Meridies verus. 5 52 56,9 54 32 43 Algen, γ 2 7 32 21,0 58 47 20 In aure Arietis, γ 4. 11 52 33,5 63 5 48 Centrum Saturni ἡ. 11 59 40,0 63 14 55 In pede Pollucis, μ 3. 12 15 3,0 57 12 55 Lucida in tibia Pollucis, γ 3. 13 30 18,0 16 22 40 In summitate Argonavis, ζ 4. 13 47 56,0 17 1 15 Comitibus duabus stellulis. In puppi Argonavis, ρ 3. 1768. Jan. 2 11 4 38,5 63 6 55 Centrum Saturni. 11 7 14,5 63 11 22 Pes Castoris. 11 41 5,6 24 14 78 Syrius. Culminationes Centri Lunæ Schwetzingæ observatæ, 1768. Mora Transitus Lunæ per merid. die 2 Jan. 2 26 3 Jan. 2 24,7 Altitude limbi apparent. superior. Jan. 2 10 52 21,1 65 37 0 3 11 48 42,6 64 0 10 6 14 16 27,2 52 8 20 Eodem 20 40 13,8 24 10 3 Centrum Veneris η. Hæ altitudines eo sensu apparentes sunt, quod ab errore instrumenti, ut caeterorum siderum omnium altitudines, correctæ sint, non item a refractione et parallaxi, aberratione, &c. Addenda quoque est semi- diameter lunæ pro habenda vera altitudine centri. Barometrum die 22 Dec. in meridie fuit 27 dig. 11½ lin. vesperi eodem die 28 dig. Die 23 = 28 dig. 1 lin. Die 2 Januarii = 28 dig. 2 lin. 3 28 — 2¼ 6 27 — 11 Therm. Reaumurianum die 22 Dec. mane fuit 2 infra 0, vesperi 4. Die 23 mane 6, vesperi 7. circa metidiem 5. infra terminum gla- ciei: de reliquis diebus constat ex superiore Tabula. Notandum, Notandum, culminationes diei 22 Decemb. supra recensitas propiores vero esse, quam illas diei 23: siquidem facto calculo inveni caput Andromedae α 2, die 22 Dec. culminare debuisse hora 5, 53' 13'' temp. ver. id est 26'' tardius quam ex observatione habui 5h 52' 47''. veram autem culminationem ipsius Algen die 23 Dec. accidisse 5h 53' 39''. T.v. qualem observaveram 5h 52' 56'',9. Unde patet aberrationem plani quadrantis ad ortum pro die 22 Dec. suisse cinct. 26 secundorum; pro die vero 23 Dec. eam aberrationem fere du- plo suisse majorem ad ortum: dixi fere; quia hæc ipsa tempora vera culminationum, ut sint exactissima, aberrationis et nutationis correctiunculis emendanda forent. Observationes durarum Immersionum primi Satellitis Jovis, factæ Schwetzingæ, tubo Dollondi, a Christiano Mayer, S. J. | Temp. ver. | Anno 1767, die 30 Dec. Satelles I. Jovis videri definit | 16 58 59 | |------------|-----------------------------------------------------|----------| | | Anno 1768, die 6 Jan. Satelles I. adhuc appareat | 18 48 51 | | | Disparuit | 18 49 4 | Observatio posterior melior est prima, ob coelum minus vaporosum. Oppositio Lunæ ecliptica die 3tio Januarii, in Specula Electorali Schwetzingensi observata, a P. Christiano Mayer. Tubo 6 pedum micrometrum habente, tempore nubilo. | Temp. ver. | Partes | |------------|--------| | 15 44 29 | Penumbraincipit ad partes Lybiæ et Arab. Lunæ Digiti obscuro-ratiæ | | 46 9 | Eadem fit densior | | 48 55 | Videtur eclipsis esse initium | | 16 8 30 | 686 2 40 | | 15 52 | 990 3 51 | | 20 54 | 1334 5 11 | | 32 6 | 1400 5 26 | | 36 6 | 1412 5 28 | | 47 48 | Maxima obscuratio observata 1458 5 40,9 | EMERSIONES. | Temp. ver. | Partes | |------------|--------| | 17 30 35 | 1255 4 53 | Temp. ver. | h | ' | " | |---|---|---| | 17 | 33 | 32 | | 37 | 10 | | | 41 | 24 | | | 47 | 34 | | | 50 | 19 | | | 51 | 41 | | | 57 | 52 | | | 18 | 1 | 38 | | 18 | 4 | 44 | Finis dubius Finis certus tubo 6 pedum Idem finis tubo Dollondi ab alio observatus Diameter lunæ totum tempore observationis assumpta in partibus circuli in partibus micrometri particularum. Porro ex hac observatione patet durationem totius eclipsis fuisse $2^h 17' 25''$ eamque optime consentire tabulis Gallicis et Italici; medium autem eclipsis ex observatione inventum fuisse = $4^h 57' 40''$, quod ex tabulis De la Caille debebat apud nos esse $5^h 3' 21''$; ex calculo De la Lande $5^h 1' 1''$; ex ephemeridibus Bononiens. $5^h 2' 28''$; quantitatem obscurationis a me ex observatione inventam 5 dig. 41', quae ab astronomis Parisinis supputata est 4 dig. 52' a Bononiensibus 4 dig. 53'. Immersiones Satellit. Jovis Swetzingæ observatæ, Mensi Martio, 1768. | Temp. ver. | |---|---|---| | Martii 8 | Satelles I. obscure adhuc apparet | 17 17 0 | | Idem omnino disparet | 17 17 18 | | 9 | Satelles II. obscure adhuc apparet | 14 16 17 | | Idem omnino disparet | 14 16 37 | | 9 | Satelles III. obscure adhuc apparet | 14 21 18 | | Idem omnino disparet | 14 22 6 | | 10 | Satelles I. obscure adhuc apparet | 11 46 55 | | dubie apparet | 11 47 0 | | omnino disparet | 11 47 15 | Martii Martii 24 Satelles I. luce imminuta limbum tangere videtur Idem omnino disparet Satelles I. obscurius adhuc apparet omnino disparet Satelles II. obscurius adhuc apparet Idem omnino disparet Aprilis 11 Satelles I. prope limbum Australem Jovis emersisse videtur Omnes hæ observationes noto tibi tubo Dollondi Schwetzingæ factæ sunt, cælo praeter morem puro, statu penduli et pridie et ipso plerumque observationis die per altitudines solis respondentes penitus explorato, atque inde deducto tempore medio ob variationem declinationis solis correctæ, fasciis Jovis semper apparentibus, et, ut æstimare poteram, sub angulo sex vel septem graduum ad axem majorem Jovis inclinatis ab ortu in occasum, alter enim axis minor fere directionem verticalis a Borea ad Austrum plus minus pro varia Jovis altitudine constanter sequi videtur, quam quidem compressionem figuræ Jovialis evidentiter observavi, nunquam tamen melius, quam die 26 Martii, quo prope marginem Jovis australis paulo ante immersionem, maculam præterea rotundam situ inter ortum et occasum fere mediam in parte, ut dixi, disci Jovialis australi clare vidi. Conferendo Conferendo Immersiones supra dictas cum ephemeridibus De la Lande maxima differentia oritur, ex illa 10 Martii: nempe, Minima differentia ex 8 Mart. Differentia est Semi-differentia est Differentia meridianorum Sed habita ratione immersionis diei 11 April. differentia nostrorum meridianorum Parisios inter et Schwetzingam ex facta cum ephemeridibus collatione oritur Differentia immersionum et emersionum Cujus dimidium Additum priori determinationi Producit differentiam meridianorum --- Illustrissimo et excellentissimo Domino, Domino Comiti de Morton, Societatis Regiae Londinensis Præsidii dignissimo, &c. &c. S. P. D. Christianus Mayer S. J. Societatis Regiae Londinensis et Instit. Bonon. Socius. Heidelb. Jul. 20, 1768. SUBJUNGO quod ex nupera eclipsi totali lunae diei 29 Junii mihi inclementia cœli fecit reliquum. Cælo omni spissis nubibus constanter obducto, luna non nisi paulo ante totalem sui immersionem horizonti proxima apparuit, quo tempore tres sequentes positiones tubo dioptrico expedili micrometro armato capere potui. Vol. LVIII. Z z Anno Anno 1768, die 29 Junii. Tempus verum. Partes lucidae lunae. Partes micrometri. | h | ' | " | h | ' | " | |---|---|---|---|---|---| | 15 | 31 | 46 | 0 | 7 | 25,7 | | 15 | 34 | 51 | 0 | 5 | 53,4 | | 15 | 39 | 34 | 3 | 31,5 | Ex his assumpta diametro horizontali lunae 31' 4", et motu horario lunae a sole 30' 11', inveni initium hujus eclipsis ad meridianum Schwetzingensem proxime accidisse. Totalent immersionem lunae 15 51 21 Et reductione facta ad meridianum Londinensem speculæ domesticae cl. D. Short pro initio. Et pro immersione totali 15 15 44 Quod si aliqua ratione observationibus illinc factis consentiat in tanta aeris nostris malignitate, fortunae tribuo. Emersiones aliquot Satellitum Jovis observatae Schwetzingæ tubo Dollondi 10 ped. anno 1768. | Die 27 Maii coelo sereno | Temp. ver. | |--------------------------|-----------| | Satelles III. omnino mihi ex oculis evanescit seu immergitur | 10 27 26 | | Eadem nocte Satelles I. observante sermo principe Wilhelmo de Gelnhausen, emergere videtur | 11 9 44 | | Die 3 Junii emerito I° Satellitis a me observata inter nubes | 13 5 5 | | Die 5 Julii emerito I° Satellitis coelo sereno ab alio, me absente, observata | 9 33 42 | Haec ultima observatio ab homine juvente exercitato facta, coelo sereno, longe praeferenda est illi die 3 Junii a me factae, Jove fere inter atras nubes per vices incidente. Christianus Mayer, S. J. XLVII. Obser-