Montium Quorundam Praealtorum, Magna Ligni Fossilis Copia Quasi Infarctorum, Brevis Descriptio Sam. Christ. Hollmanni, Philosophiae Professor. Goettingensis, et S. R. Sodalis
Author(s)
Sam. Christ. Hollmanni
Year
1759
Volume
51
Pages
10 pages
Language
la
Journal
Philosophical Transactions (1683-1775)
Full Text (OCR)
crease the heat gradually, till they bring it to the highest degree, which the workmen call hell-fire, and continue it so for three days and three nights together.
When the heat is come to its due degree, the smoke shews itself, with a sourish smell, that is not unpleasant; and, in a little time, the salt sticks to the glasses, and covers the whole opening. The salt continues subliming, till the above-mentioned time is expired; then they break the glasses, and take out the salt, just in the same form, and of the same substance, that it is sent all over Europe.
At each salt-work, they have a glass furnace, to melt the old glasses, and make new ones.
XLIX. Montium quorundam praëltorum, magna ligni fossilis copia quasi infarëtorum, brevis descriptio Sam. Christ. Hollmanni, Philosophiae Professor. Goettingensis, et S. R. Sodalis.
Read Feb. 14, 1760.
SUNT in Hassiæ et principatus Goettingensis confiniis montes quidam præalti, qui tanta ligni fossilis copia abundant, ut fidem fere superet. Horum alter non procul Mundensi oppido, circa Werram Fuldamque confluentes posito, versus meridionalem plagam ad tantam altitudinem assurgit, ut mercurius barometricus in eodem ad $1''25''$ pedis Lond. ab illo gradu descendat, quem ad Werræ Fuldaeque, ipsiusque adeo ex iisdem oriundi Visurgis, ripas habet: unde ex repetitis in utroque
utroque loco observationibus, mercuriique adeo altitudine media, utrobique, quam maxime fieri potuit, determinata, montis, de quo nunc pluribus dicendum est, altitudinem ad 1150 circiter pedes Parisinos revocare licebit. In hujus montis summum fere vertice planities quaedam, si ita appellare fas est, reperitur, quae ad sexcentarum circiter orgyarum latitudinem, septingentarum vero longitudinem, excurrit, sub cujus superficie, ad 5, 10, 15 pedum profunditatem ingentia lignorum fossilium strata reperiuntur, quae in illis locis, ubi ligna ista fossilia ad suos, quibus destinata erant, usus eruebantur, 20 circiter pedum altitudinem tunc temporis, quando ante paucos annos ibidem aderam, habebant. Quoniam stratorum vero istorum fundus, cui insistebant, lapideus, die sobla metallifossores nostri vocant, dimidium circiter pedem crassus solum erat, Dominusque fundi rescire cupiebat, num infra fundum istum lapideum ejusdem ligni copia aliqua forsan superesse; terebra quadam, quali ad exploranda montium viscera uti metallifossores nonnunquam solent, periculum factum est, repertumque, infra fundum istum lapideam ejusdem ligni copiam ad 30 circiter pedum profunditatem adhuc supereffe, neque ad novum tamen ejusdem fundum perventum adhuc erat; eandemque ligni istius fossilis altitudinem in aliis etiam ejusdem montis locis, ubi inquirere in easdem licuit, reperiri, mihi confirmatum est. Haec ligna in stratis suis ita sibi incumbunt, ut in sectione ipsorum perpendiculari, qualis tunc temporis, quum ibidem adesse, ad fundum ipsorum lapideum usque ad 20 circiter et plurimum pedum latitudinem facta erat, ligna ipsa lapidum, in lapicidinis sibi incumbentium, situmque horizonti parallelum servant.
tium, formam fere referens, adeo arcte etiam sibi invicem quasi impacta sint, ut vix terrae interlabentis quicquam observare liceat: unde difficillimum cognitu evadit, num arbores integrae, an arborum jam fissarum divisarumque partes solum, fuerint, ex quibus ista enata sint. Temporis etiam, quo hunc situm procul dubio jam obtinuerunt, longinquitate, terraeque simul incumbentis et aquae interlabentis humiditate, adeo fragilia facta sunt, ut non in naturali suo situ solum rimarum, versus omnes fere directiones excurrentium, plena sint, sed loco etiam suo mota in maiores facile minoresve portiones dilabantur. Color omnium horum lignorum a fusco ad nigrum fere tendit, quo etiam terra illa pauca paßim intermixta non solum, sed eidem etiam incumbens, ad pedis unius et ultra altitudinem, simul tincta est: unde et hac, licet caute remota, ne in extrema quidem superficie justam lignorum istorum faciem, imo ne situs quidem directionem veram, cognoscere satis distincte licet. Terra enim ista humida ligni semiputridi rimae et intervalla omnia adeo oblita repletaque sunt, ut visum omnem fallant confundantque. Quae huic vero terrae incumbit, humus est intermixto sabulo, in qua optimae paßim argillae bolique, alibi vero arenae etiam subtilissimae, varieque coloratae, reperire strata licet. Ex his ipsis terrarum circumjacentium stratis vero novus quasi adhuc affurgit in summo cacuminis vertice mons, quingentorum et quod excurreit passuum ambitum circiter habens, lapidibus ingentibus fere totus constratus, arboribusque praetera proceris confitus, sub quo ipso quoque lignorum istorum strata quaedam adhuc excurrunt.
Ligna,
Ligna, quae ex stratis hisce eruuntur, limo humoque interlabente ita plerumque inquinata et obducta sunt, ut a gleba quadam terrestri primo adspectu non multum differant: unde et a fossoribus et operariis, qui iisdem eruendis adhibentur, carbones fossiles plerumque appellantur. Quando aqua vero leviter abluta et purgata sunt, aerique sicciore per breve temporis spatium exposita, naturam indolemque suam genuinam adeo clare statim produnt, ut vel imperitissimus et stupidissimus quisque ne per momentum quidem temporis dubitare posset, num ligna vere talia sint, an minus. Quod nudo vero oculo in iisdem ita jam agnoscitur, illud ipsum vel leviter armato magis adhuc patescit: siquidem et tubuli lignorum perpendicularares, cum fibris ipsorum transversis et horizontalibus, facillime in iisdem dignoscuntur, et incrementa ipsorum annua clarissime in iisdem apparent; ut alia ejusmodi plura taceamus. Quando frustra etiam illa lignea in justae magnitudinis acervos convenhuntur, hique eadem illa enchiresi tractantur, qua carbonarii nostri in parandis ex ligno recenti carbonibus utuntur, optimae notae carbones lignei inde prodeunt; qui ab acido vero, quod magna copia in iisdem adhuc refidet, minerali non eodem ubivis cum aliis carbonibus ligneis usus praestant. Ligna enim haecce fossila, quorum formam situmque haec tenus descripti, tanta bituminis aluminisque copia imprægnata sunt, ut non ignem solum facile concipient, alantque, sed et cineres, qui ab illorum sub diu facta combustione supersunt, magnam aluminis copiam fundant: quod ex iisdem etiam in peculiari huic usu destinata officina, magna copia, in eodem montis vertice adhuc excoquitur. Atque haec causa etiam
esse videtur, cur elegantissimi inter ligna ista non raro reperiantur pyritae, qui aliorum similium more scintillas ex chalybe copiosissimas eliciant; aeris vero liberiori per aliquod tempus expositi, primum dehiscere, mox in pulverem resolvi, toti quanti soleant, qui alumonis sulphurisque vulgaris floribus quasi, paucaque terra martiali, vel nudo oculo constare observatur. Quoniam inter eosdem vero nonnunquam reperiuntur, qui arborum fruticumque ramentis circumfusi formas elegantissimas referunt, quos ab interitu suo, si fieri possit, conservare cupiebam, aquam ferventem aliquoties singulis diebus ipsis tamdiu affudi, donec odore et colore fere omni carens ab iisdem rediret: atque hac equidem ratione factum est, ut illorum nonnulli, probe prius exsiccati, atque chartis thecisque siccis involuti, et ab aeris humidioris accessu defensi, jam sex fere annos perdurent, parumque mutationis adhuc passi sint. Horum nonnulli media frusti cujusdam lignei substantia ita saepse occultantur, ut non nisi illo fracto, fissoque, in conspectum prodeant.
Alter horum montium, de quibus dicere constitutum est, in ipsa Hassia, prope Allendorffium, quod a fontibus et officinis suis salaribus longe lateque his in regionibus celebratur, situs, atque ab accolis properterea procul dubio der Wyszner, mons albus, appellatus est, quod cacumen ipsius diu adhuc ab incumbente nive albescit, quando in reliquorum montium circumiacentium verticibus dudum illa disparuit. Hic mons priorem istum altitudine multum adhuc vincit, atque ex observationibus barometricis, in eodem etiam aliquoties repetitis, supra Werrae, ipsum quoque proxime praeterlabentis, ripam ad 1970 citer.
citer pedum Parisinorum altitudinem quam proxime ascendit. In montis hujus viscera, circa 1500 circiter pedum inde a basi ipsius altitudinem, ab orientali, meridionali, et occidentali ejusdem plaga cuniculi, quos mellen Germani nostri vocant, per durissimum partim lapidem ducti sunt, quos magna bituminis fossilis lignorumque fossilium copia undique ambit. Horum unum, substructionibus suis munimentum, sumto metallifossores habitu, ad quingentarum circiter orgyarum, quarum singulae hexapedam Gallicam paulum adhuc superant, longitudinem, finemque adeo ipsum illius cuniculi, subii, nihil ab omni latere, tectoque incumbente, quam bituminum lignorumque fossilium immensam copiam, post substructiones illas ligneas, ad lampadum flammam cum comitibus meis videns. Atque bitumen quidem, quod hic reperitur, et eruitur, nigredine et splendore suo ad gagatem ipsum quam proxime accedit, duritie vero parum per ab eodem differt. Lignum vero fossile ejusdem cum altero illo, quod modo descripti, et a cujus antea indicata fede hic mons etiam paucis miliaribus Germanicis solum distat, videtur esse generis; aluminis vero, aut alius salis mineralis, bituminisque, quantum adhuc constat, parum admodum continet, coloris etiam minus fusci, et nigricantis est. Per hoc lignum cuniculus ille, quem subii, ita ductus erat, ut hunc ipsum undique ambiret, cuniculique ipsius substructionibus in situ suo naturali conservaretur, ejusque altitudinem ab utroque cuniculi latere 4 aut 5 orgyarum plerumque esse fossores confirmabant. Hisce lignis bituminis illius, quod modo indicavi, stratum, ad duarum circiter orgyarum altitudinem, adeo exacte ubivis incumbit, ut supersusum quasi eidem esse vi-
deatur: unde et proxime eidem subjacentium superiorum lignorum frustra multum eodem imprægnata sunt, propiusve ad colorem ipsius nigricantem accedunt. Quum hujus igitur bituminis tanta intra montis hujus viscera reperiatur copia, ut a ducentis fere annis jam ad excoquenda salia Allendorffiensia sit adhibitum, illoque ipso, quum ibidem adeprehendam tempore vel singulis annis ultra ducenties mille modios, mensuræ Goettingensis, ex eodem adhuc erui, earundemque salinarum usibus impendi, dicerentur; ligna ista fossilia, quæ eodem bitumine imbuta non sunt, intacta fere a fossilibus relinquuntur, futurorum sæculorum usibus demum inservitura. Quemadmodum hæc vero bitumina lignis subjacentibus fossilibus, ita bituminis hujus superficie tectum, quod ipsum proxime excipit, lapideum adeo arce ubivis incumbit et cohæret, ac si vel ipsum infusum eidem esset, adeo ut lapidum bituminumque substantiæ sibi invicem quasi permixtæ ibidem multis in locis appareant. Quanta tecti hujus incumbentis lapidei crassities sit, non satis equidem constat, neque in omnibus forsan locis est eadem. A tecti vero hujus cum subjacentibus bituminibus confinio ad summum montis, ad quod per acclivitatem ejus passim ascenditur, cacumen, quingentorum circiter pedum Parisinorum altitudo adhuc multis in locis est: hocque montis cacumen procerarum arborum sylvis passim tegitur, superius vero, ubi in amplissimam tandem planitiem obit, prato quodam satis spatioso et udofo simul in sternitur. Ligna ergo hæcce, cum incumbente bituminum strato satis crasso, mediis fere montis ingentis visceribus inclusa sunt; quum priorum istorum magna pars, non admodum profunde, plerisque in locis, humo cooperta
cooperta sit, parsque solum illorum aliqua sub accum-
bentis supremi montis verticem, quantum adhuc con-
stat, excurrat. Utrumque tamen tantum naturae est
miraculum, ut satis vivis depingi coloribus vix queat,
neque parum ad illustrandam globi nostri terrauei
historiam conferre vel maxime aliquando possit.
Ejusdem forsan generis est, quod ex Societatis Reg.
Goettingensis Commentariorum tom. II. paucis hic re-
petere liceat. Reperta nempe ante aliquot annos, et
ex marga eruta, in montium nostrorum Hercynico-
rum vicinia, sunt offa quaedam ingentis, et fere mon-
stroae, magnitudinis, quae Elephants cujusdam reli-
quiæ primo intuitu esse fere omnibus videbantur.
Paulo accuratiore vero illorum instituto examine, fa-
cile apparebat, offa ista animalis cujusdam fragmenta
esse, minoris quidem elephante altitudinis, ejusdem
tamen, si non majoris, cum eodem molis et ponderis.
Quum eodem vero in loco paulo post etiam dentes
eruerentur, inusitatæ magis formæ, quam magnitudi-
nis, qui vivi istius, per nonnullas Germaniae Galliæ-
que provincias tunc temporis peregrinatis, rhinoce-
rotis dentibus exacte similes reperiebantur esse; rhi-
nocerotis offa ista fossilia esse, eo minus relinquebatur
dubii, quod nullius adhuc cogniti, sive terrestris, sive
aquatilis, animalis similitudinem ista ullam referrent.
Tot vero eorum offium eodem in loco reperta sunt
fragmenta, ex quibus clarissime patet, quatuor mini-
mum adulta, unumque minus adultum, ejusdem ge-
neris individua eodem in loco sepulta fuisset: id quod
occasionem mihi postea dedit, viam quandam novam
tentandi, qua corporum hujusmodi peregrinorum,
ipforumque marinorum, in terrae continentis diversis
regionibus origo intelligi forsan melius posset: de quo
L. Experiments in Electricity: In a Letter from Father Beccaria, Professor of Experimental Philosophy at Turin, to Benjamin Franklin, L. L. D. F. R. S.
Benjamino Franklin viro de re electrica meritissimo Joannes Baptista Beccaria ex scholis piis S.P.D.
Read Feb. 14, 1760.
Sospitem ex America Londinum te appulisse gaudeo, vir præclarifime. Offero tibi de motibus electricis, qualem experimentis excudi, hypothesin: partior hanc in duas partes, quemadmodum ipsa postulare videtur motuum hujusmodi differentia: ago parte prima de accessionibus, de discessionibus dico parte altera.
2. Et continuo universam de accessionibus pertractionem meam ita paucis comprehendo: "Quum ignis electricus copiosior in corpore altero vi expandendi se ad æqualitatem trajicit in alterum, partem interjecti aeris dimovet e loco pro majore sua copia majorem: fit inde, ut aer a tergo corporibus adjacens deficiente fulcro aeris intermedii ruat versus ipsum medium locum; ruit vero non circumeundo corpora, quæ via est longior, atque impedita abs igne profluente, sed ipsa trudendo a tergo: hac aeris trusione accedunt corpora inæqualiter electrica; dum accedunt, accelerantur, quia pro accessione majore copiosior ignis interfluit, copiosior