De Rariori Quadam Orthoceratitis Specie, in Suecia Reperta, Tractatus: In Literis a Nicholao De Himsel, M. D. Riga Livono, ad Gul. Watson, M. D. R.SS.

XCIII. De rarioi quadam Orthoceratitis Specie, in Suecia reperta, tractatus: in literis a Nicholao de Himsel, M.D. Riga Livono, ad Gul. Watson, M.D. R.SS. Read May 11, 1758. Orthoceratiti recti in loco quodam Kelwika dicto, prope Fahlunam in Dahlia, reperti. Inhaerebant lapidi cineracei coloris calcareo, variae magnitudinis orthoceratiti, quorum portiones hic delineatas describo. Vide T A B. XXIII. Fig. A. Orthoceratitis portio, cujus pars inferior saxo adhuc adhaeret; ex lapide calcareo constans lente in apicem decrescens. Licet ex parvis ejus fragmentis judicari possit, cylindrum esse orthoceratitem, ea tamen si conjunguntur, verum formant conum, et mihi videtur ex crassitie siphonis, orthoceratitem hunc conicum duos fere superavisse pedes. Vidi orthoceratitem in alio lapide calcareo, quem etiam ibidem loci, Kelwikae, reperi, longitudine duorum cum semifisse pedum: sed impossibile erat, integrum eum excutere, nimis enim fragile erat. Est portio haec orthoceratitis testa sua ambiente vestita in ab c. Quinque conspicuntur articuli, thalami quondam, arctissime sibi invicem insidentes, per quos a latere procedit siphon mn sat crassus, qui in omnibus fere, quas possideo portionibus orthoceratitarum, rum, a centro semper remotus, hic ad peripheriam positus conspicitur. Sipho admodum lente decrecit, ex quo etiam de longitudine coni hujus judicare licet. Crustae vel testae \(a b c\) interior pars, quae articulos tegit, crystallina est, ex spatii crystallis tenuioribus irregularibus constans. **Fig. B.** Portio alia, in qua articuli minus crassii; sipho quoque ad peripheriam positus, testa sua in \(a\) tecta. Conspicitur septum illud tessaceum in \(b\), communi tenuior, quod ab ipso articulo superiori procedens, siphonis partem \(r s\) investit. **Fig. B, C.** Portio orthoceratitis ex lapide calcareo cineracei coloris: sipho vero, fluore spatioso egregie crystallisato, constat. **Fig. C.** Portio alia per axin divisae, cujus pars exterior, testa quae striis circularibus levioribus externe ornata, investita conspicitur. Ex parte interiori **Fig. D.** confirmatio ejus interna adparet. Sipho \(x z\) gracilior, inter centrum et peripheriam positus, dimidia parte ambiente articulo denudatus adparet; dimidia altera, inferiori articulo \(c d e\) tegitur. Articulus \(a b\) spatio crystallisato pellucido polygono repletus est. Articulus \(c d e\) vero, saxo spatioso incarnato paululum repletus est. \(x\). Siphonis pars superior, ubi radii a peripheria ad centrum tendentes conspicuntur. Inter crystallos spatiosos in articulo \(a b\) striae hinc et inde adparent nigræ, asphalto repletæ; ita etiam cavitas articuli \(a b\), æque ac superficies convexa articuli \(c e\), quae in primam concavam recipitur, lamina asphalti vestitæ sunt. 7 **Fig.** Fig. E. Pars alia orthoceratitis majoris, et quidem facies exterior. Fig. F. Facies ejus interior, in medio divisi, cum siphone transeunte satis crasslo. \(a b c\) et reliquae striæ leves, sunt diaphragmata, articulos \(a b\) invicem separantia, siphonem proprie constituentia, siphonisque tenuorem membranam, quae in \(o\) et \(p\) adhuc conspicitur, ambientia. Sunt diaphragmata haec crassiora in siphonis vestigiis, et sibi invicem ab inferiori parte insident. Sipho hic inter centrum et peripheriam positus est. Fig. G. Materies calcarea, quae siphonem replevit striata, et quidem pars ejus interior, qua centrum orthoceratitis respicit, peripheriae opposita. Fig. H. Facies posterior, peripheriae propior. Fig. I. Pars concava articuli majoris orthoceratitis, in qua diaphragmatis testacei jam crystallosi portiunculae albicantes \(m n r\) conspicuntur cum siphone transeunte. Fig. K. Portio alia orthoceratitis majoris, ejusque facies exterior, cum siphone \(g\) ad peripheriam positum. Conspiciuntur hic diaphragmata, quae ab utroque latere, ab articulis procedunt, se invicem conjungunt, et siphonem ab exteriori parte obtegunt. \(a\) est testae satis crassae portiuncula, qua portio hæc orthoceratitis vestita adhuc est.