Brevis Historia Naturalis, Sive de Vita, Genere, Moribusque Muris Alpini: Autore Jacobo Theodoro Klein, Reipubl. Gedanens. a Secretis, et R. S. Lond. S. Communicata per Petrum Collinsonum, Ejusdem Societatis S.
Author(s)
Jacobo Theodoro Klein, Petrum Collinsonum
Year
1748
Volume
45
Pages
8 pages
Language
la
Journal
Philosophical Transactions (1683-1775)
Full Text (OCR)
real Crabs-Eyes, are often substituted instead thereof. Permit me to subscribe myself with all possible Respect,
S I R,
London, Feb. 25.
1747-8. Your most obedient humble Servant,
Henry Baker.
IX. Brevis historia naturalis, sive de Vita, Genere, Moribusque Muris Alpini: Autore Jacobo Theodoro Klein, Reipubl. Gedanensi. à Secretis, et R. S. Lond. S. communicata per Petrum Collinsonum, ejusdem Societatis S.
Read Feb. 25.
BESTIÆ ex murium gliriumve genere ad animalia industria numerantur. Nulli bestiarum, nedom insectorum multitudinibus, ingenitam denegamus industriam, i.e. mores et studia, pro vitae suae genere, ad conservationem et progeniem adæquata. In quibusdam circumscripta nobis videntur; uti juxta aranearum tribum, sive ex te:is, staminibus, retibus vel casliculis scientifice constructis, sive ex latebris victum capientium; quaedam philomusos dixeris, ut admirandum animal Caftorem (a), lignationis, hydrographiae, aggerationis et architecturae
(a) Conf. quadr. Hist. prodrom. p. 19.—Hist. de l'Acad. des Sciences, 1737, p. 10. ibid. On ne trouve guere parmis les grands Animaux, que les Caftors, qui ayent une de ces industries singulieres et incomprehensibles a l'Esprit humain.
recturæ studiosum; nonnulla pharmaceuticam et geometricam artem edocta, ut Apes; rursus alia ad artes mere liberales: Petauristæ, ferrarii, navicularioris (b) ut Sciuri, se profitentia; ne dicamus de insidiatoribus, prædatoribus, ut Baviis, et sicariis, latrocinia et abactionem excentribus, Urso, Lupo, Vulpes, Mustelis; sic nemo facile animalibus industriam, pro vita suæ genere, abjudicaturus.
Sed valde fallimur, fallimusque aliquando, circa mores nonnullorum, quos ingenitæ industriæ superaddimus, multoties cerebrinos. Errores nobis ipsi tribuamus, quod sèpissime historiolas ex antiquitate ad nos transfusas æqui bonique habemus, quæ vero ad rectæ rationis examen revocatæ in fabulas abeunt.
Ecquis, emuncti nasi, cum mundo symbolico crederet, Leænam catulos edere inanimatos, rugitu matris vel patris animandos? Quis informem massam sive molam Ursi, lambendo a matre in sui similem bestiam efformandam? Quis angues, quos astutia et malitia omnes bestias antecellere dicimus, e cavernis, narium cervi spiritu evocandos, ut se devorari patientur? Quis fide dignus testis centesimum Cervi superavit annum, quo hujus lacryma ipsa ossibus ad oculi canthum accreverit ea duritie, quæ cornu superaret? Quis cum Sophocle lacrymas Gallo-Pavonis vel Meleagridis (c) verteret in Succinum? Et sexcenta commenta reliqua.
Quod
(b) Phil. Trans. No. 427. p. 38.
(c) Conf. Franc. Vetez. Hist. de los animales, p. 70. Sophocles entre los antiguos, dijo, que el Succino era lagrimas congeladas de unas aves llamadas perenigas de los Griegos, las cuales son un género de Gallinas de las Indias o Moriscas.
Quod ad Mures Alpinos attinet; nomen habent a summis Rhetiae Alpibus, herbarum graminisque fertilibus, in quibus habitant. In Sabaudia audiunt Marmota, in Germania Murmel Thiere, in Ukrania, Podolia in montibus Scepusiensibus, necnon in Rusiae Palatinatu ad pagos Podicemne et Zimnawoda Bobasici (d) ad montes vero Carpaticos Swiszez, unde vallis Swiszeza denominatur, Gallis, Rats des Alpes.
Fele domestica corpulentiores sunt; juniores rufi; adulti subfusci coloris; pilis rigidiusculis; pedibus brevioribus; capite contracto; naso quasi diviso; ore felinis pilis stipato; dentibus sciuri, vel potius fiberinis; collo dorsoque latis et obesis; auribus decurtatis, quasi mutiliis, rotundis; oculis speciosis, prominentibus; cauda adinstar caudae muris avellani, quasi compressa et pilosa, palmam cum dimidio longa; digitis unguibusque sciuri æmulis, sed fortioribus.
In libertate fructibus, herbis, gramine, radicibus, imo et insectis vaginipennibus ac locustis vescuntur; cicurati variis obsoniis, inprimis lacteariis (e) de lectantur; carnes, panem, fructus, similemque palatum, ut sciuri, anterioribus pedibus ori admoventes.
Catulos ponunt tres vel quattuor; ab autumno in verna usque tempora, per familias juncti, in cavernis ad figuram literæ Y excavatis, et bene obturatis, satis amplie fornicatis, alto somno inter tantillum straminum vel foeni sepulti quiescunt; sole rursus propitio
(d) Rzaczynski, in auctario Hist. Nat. Polon. p. 327, quod nondum publice profltat. (e) Murmuratum edunt, dum mortu bibunt lac: Unde Germanis, me judice, Murmel Thiere; i.e., murmurus Bestia.
pitio evigilant, vigilantque claustra solventes, et ad egestionem fæcum, ad pastum, et ad opera aphrodisiaca execuntes colludunt petulanter, uti solent mures inprimis campæstres, saltantes et in arborum truncos ludibundi scandentes; aliquando bipedes ingrediuntur; vocem catelli vel acutum fistulae sonum edentes.
Tardissima ipsis est per hyemem sanguinis circulatio; tardissimæ omnes sunt corporis secretiones; nulla interim serì vel lymphæ revectio, ut tandem sanguis omni pene sero orbetur (f). Omentum et vicina interanea admodum sunt obesa. Ruminantes non dixeris; ventriculum enim simplicem habent, membranosum, licet in libertate constituti herbivori sint; versus intestinum cæcum valvulas observaveris conniventes, annulares, et veluti in ramos protensas, prout ingressus Ilei inter duas tunicas annulares; ita, ut nullus prorsus concedi possit excrementis, pro egestione, ad intestina tenuia regressus, quorum tamen collectio per integram hyemem (qua dormiunt) fit, quæ amandantur ad cæcum, ibique ad vernum usque tempus perdurant.
Hoc vitae genus est, illi sunt mores, quos exploratos habemus Murium Alpinorum, qui BOBAKI vocantur. Quid per Emptram, murem montanum, intelligent Albertus et Agricola, me latet; cum mure autem Norvagico, Lemmus, Leming, Lommer dicto, Mures Alpini nihil commune habent; illos Wormius
(f) Philos. Trans. No. 397.
Wormius (g) in nubibus generari vult, exinde in Norvagiam deciduos, qui tamen et in Lapponia sunt frequentes.
Moribus Marmotarum superaddidit Plinius, sed notanter ex relatione aliorum, prorsus singularia:
"Sed si pabulo ante in specus convecto, cum quidam narrent, alternos marem et fæminam supra se complesso fasce herbæ supinos, cauda mordicus apprehensa, invicem detrahi in specum, ideoque illō tempore detrito esse dorso." Hanc narrationem vertit Agricola in historiam Marmotae naturalem:
"Mira vero, inquit, eis machinatio et solertia, cum foenum jam congesserunt; unus enim humi stratus erectis pedibus omnibus jacet in dorso, in quem tanquam in plaustrum quoddam cæteri ea, quae congesserant, conjiciunt, et sic omnium cauda mordicus comprehensa in specum trahunt, et quasi quodammodo invehant." Cui Gesnerus non videtur assentire, inquiens: Eodem modo Castorem ligna advehere, et Taxos effossam terram pro domiciliis, donec satis ampla sint, vehere, apud recentiores legimus (h). Fides penes autores esto: Facetiam quoque
(g) In museo suo — et in peculiaris tractatu, cui titulus: Historia animalis, quod in Norvagia quandoque e nubibus decidit. Hafniæ 1653, 4to. Conf. Scheffer. Lapponia, c. 29. Lamb. Beytr. 1741. X S.B. Linn. a& Suec. et Fauna Suec.
(h) Notum potius testatumque facimus: Castores xyloromos, non per terram sarraco, sed per flumina, infixis in ligna ad littora cæla dentibus suis, lignationes pro palatiis advehere. Rzaczynski p.m. olim hac de re me conveniens responsum tulit: Noli figmenta comprobare. Fuit apud nos vir militaris strenuus venator, qui omni animo, invocatis cunctis divis, nobis persuadere volebat, quod Vulpes terram in cryptis inversæ caudæ imponat, eamque retro gradus extra antrum, austerhalb dem Bau, deponat. Sed fabula manet.
quoque hominis industrii et fictum appellare idem. Solere hos mures foenum in dorso gestare, cauda per dorsum reducta, et mordicus apprehensa (i) obfirmatum, pro fune scilicet, ut homines foenum bajulant.
Miramur, doctissimum Spon suprafatam narrationem ex animo pro vera venditaße historia: "Rats des Alpes faisant provision l'été pour l'hiver du foin et d'autres herbes, qui leur sont nécessaires, pour s'en acquitter plus promptement, il y en a un, qui fert de Charrette, se mettant sur le dos, les pattes en l'air, et embrassans le foin. et un autre, qui fert de Charretier, et le tire par la queue jusqu'à leur tanniere; ce qui est cause, qu'on leur ordinairement le dos tout pelé (k).
Magis miramur novissimam relationem, magni, et post fata, nominis Cardinalis Poliniaci Mures Alpinos bella inter se gerere, trucidare se invicem bellicantes, et victores victos secum ducere in servitutem ad sustinenda servitia domestica, et pro invehendis rebus ad victum necessariis (l) mores ante a nemine observaros; quos si Eminentissimus Purpuratus
(i) Cum tamen muribus Alpinis sit caudae nimis curta supellex.
(k) Et foenum et herbæ recentes in antris putredinem hyeme contraherent. Caeterum obesitas dorfi, petulantia et somnolentia raritatem pilorum in dorso marmotis, et feris et cicuratatis, conciliant. Nonne et alia quadrupedia (fere omnia pilosa) capillorum defluvia patiuntur?
(l) In Antilucretio, lib. vi. vers. 185. seq. (Paris. 1747, 8vo.)
(Baubaces patria dixerunt voce Poloni)
Vulpinum genus —
— de latebris et gramine certant.
—in captivos dominorum provida miras
Sævitia exercet pænas, moësta agmina condunt
In foveis, coguntque omnes servire per annos:
Atque
ratus ipse suspectos non habuit, nobis imperaverit:
obtinere jus belli et pacis inter bestias sui generis;
cum tamen
Cornix cornici nunquam perfodit ocellum.
nec lupus lupum est; et quem in finem mancipia
Marmotis pro victu colligendo necessaria? Quod certo
certius novimus, Mures Alpinos vel per octo menses
dormire, nullis obsoniis opus habentes; nec ullum
mancipiorum negotium, quasi per tractatus d'Assiento,
inter illos et alias bestias intercedere potest, nisi forte
ipsis abuterentur, prout homines mancipiis auro so-
lido comparatis jure utuntur ad fodiendam terram.
Quicquid autem sit juxta novellam historiam; juxta
antiquam fabulam ridiculum audit; equis ad poste-
riorem currus partem uti, et inverso ordine naturae,
contra naturalem, pilorum et exuviarum dispositio-
nem, mordicus prchcnfa, temonis loco, cauda anima-
lis, idem animal, quasi maleficum et damnatum,
veluti ad currum vel traham religatum trahere, inque
ipsa via vecturae adferre obstacula. Si pro lecto opus
habent mures foeno, sufficit ejus parca collectio et
transportatio vel ore vel pedibus anterioribus medianti-
bus, quod et bipedes ingredi posse bestiolas novimus.
Sic est: Historia naturalis non bene digesta abit in
fabulam; prajudicia vero et nimia credulitas Verita-
tem, et si cominus satis cognitam, longissime ali-
quando propellunt. Hoc est.
Atque ubi tempestas bruma veniente rigescit,
Et complenda manet secto cellaria foeno,
Protinus ad messem ducunt fervata ferendam
Mancipia, inversoque solum premere atque supinis
Corporibus, tum crura jubent attollere sursum,
Quatuor erectis persistent ut gramina palis.
Inde onerant caudaque trahunt animantia plaustra:
Erafoque vias miserorum tergore verrunt.