Dias Antrorum Mirabilis Naturae, Glacialis Alterius, Alterius Halitus Noxios Eructantis, ad Regiam Societatem Scientiarum Londinensem, a Matthia Belio Pannonio, R. S. S. Missa

III. Dias Antrorum mirabilis Naturae, glacialis alterius, alterius Halitus noxios eructantis, ad Regiam Societatem Scientiarum Londinensem, a Matthia Belio Pannonio, R. S. S. missa. CAPUT I. De Antro Glaciali Szelicensi. §. I. EST, in Carpathi radicibus, qua se in meridiem, jugis dorsisque sensim mitescentibus, sinuant, Comitatus Thornensis, ab arce Thorna, sic adpellatus. Angusto is ambitu, ac fere montibus impedito, definitur: quos tamen, pro Carpathi ingenio, passim naturae prodigia, insignes faciunt. In his montem suo merito recensueris, qui inter Szelicze, & Borsua, vicos adtollitur: non quod mole reliquos antecellat; sed quod speciem habeat portentosam, cujus nunc historia exhibenda est. §. II. Antrum Szelicense dicimus, a vico Szelicze nuncupatum. Situs pago, inter sylvas ac nemora, collinus ideoque effæetus, coelum asperum, aer obtigit frigidus, quem validi ac fere perpetui Aquilones, ex nivoso celsoque illo Carpatho, a Septentrione dejecti, extra modum immitem reddunt, ut muscis atque culicibus tunc quoque inhospitalis sit, cum tota regione maxime calet. In hujus vici agro, antrum, de quo termo est, in montem nunc memoratum grandi & obverso in Aquilonem hiatu dehiscit: quippe qui, orgyias xviii. altus, ix. latus est, atque ideo accipiendis ac penitus hauriendis Aquilonibus sic satis idoneus neus laxusque. Profunda antri, & subterranei petrosique specus, inexpertis meatibus, in Meridiem abeunt. § III. Natura antri id habet prodigii, quod cum extus bruma intensissime riget, tepido sit intus acre; frigido contra, immo glaciali, cum sunt fervidissimi foles. Nimirum, simul diffugientibus nivibus, ver inire coepit, interior antri concameratio, qua ea meridianum soli dorso objicit, aquam limpidam & passim distillantem exsudat: quae interni frigoris vi, in pelliculam glaciem concrescens, stirias efficit, ad ingenium doliorum molem crassas ac pendulas, inque ramos abeuntes, miris illusos speciebus. Quod aquae, e stiriis, humi arenosae decidit, id quoque opinione celerius congelat. Ergo, non fornices modo, natura in solidam petram cavati, sed fundum quoque antri, multa & nitida glacie convestitum est. Crederes, totam cavernam, e crystallo, substrutam incrustataque esse, ita circumquaque glacies resplendescit. § IV. Inusitatus hic obtutus eo est ingredientibus speciosior, quo antri intercapedo & latius abit, & deprimitur profundius. Qua adiri potest antrum, quinquaginta orgyiaram profundum, sex & viginti laxum est; concamerationum altitudine, ob tuberosos rupium arcus, inaequali. Quod ultra demergitur, propter hiatus praecipitium, inexpertos habet recessus. Neque enim erat adhuc, qui in adeundis antri penetrabilibus facere voluisset periculum, ob lubricos gressus, & fallentem vestigia glaciem. Certe enim, incisis, multo labore, gradibus opus habent, qui vel exploratum profundum illud adire volunt. Erant, qui immissa bolide, specus interiora ibant exploratum: verum, quod antrum, non ad putei modum recto tramite, tramite, seu perpendiculariter, deprimitur, sed varie se, &c in anfractus sinuat, inutile fuit experimentum. Plus ii profecerunt, qui sclopos, solide largeque fartos, intra specum disploserunt. Adversum est enim, absorptos intime boatus, per plura temporis minuta, ad modum validissimi tonitru, illiso huc & illuc sonitu, horrendum quid reboasse: quod argumento fuit, profunde antrum propagari, habereque diffusos quaqua-vorsum meatus. § V. Glaciale istud specus ingenium, totum æstivum est: quod ideo admirationis habet plurimum; augescit enim cum increcente solis ardore. Primo, nimirum, vere, hibernus ille tepor cessare, mox, ubi id adolevit, intendi frigus occipit, tantis accessionibus, ut quo magis aer incalescit, eo antrum frigeat exquisitius. At ubi æstas iniit, jamque fervet Canicula, in glaciam brumam intus abeunt omnia. Tunc scilicet, ubertim destillantes ex specus forniciibus aquæ, in glaciem solidantur, tantis incrementis, ut, qua hodie tenues adparebant stiriæ, æ perendie dolia referant, & quasi in praecips ruentia petrarum fragmenta. Passim, qua guttatim per antri latera, demanat latex, mirificæ visuntur incrustationes, & ad tapetum formam, quasi ex artis praescripto, fabrefactæ. Reliquum glaciei ita mutuo hærescit, prouti æstus sub dio sunt vicissitudines. Nam, si continenter & vehementius caleat, plus glaciei & stiriis adcrescit, & parietibus fundoque antri; sin calor, quod fit, aut Aquilonibus aut delapsis imbribus temperetur, lentius concrescunt aquæ, quin & glacies ipsa largius tunc sudat; & exiles quasi rivulos quosdam sundere incipit: dum, incalescente iterum caelo, ad ingenium redeat, glaciale specus temperamentum. Fuere, qui observarunt, praesagire fagire ejus naturam aëris vicissitudines, sicuti solent barometra. Nam, si aër extus immineat fervidior, pluribus ante horis, quam fervor ille adeat, tenaciore gelu aquæ adstringuntur in glaciem: quod contra se habet, si aer sub dio ingruat frigidior; tunc enim, calidissimo adhuc coelo, dimanare sensim glacies incipit. § VI. Fit, ex hac antri natura, ut tanum ei sufficiat, de pellucidissima glacie, quantum ne sexcentæ quidem quadrigæ, in singulas hebdomadas oneratae, possint exinanire. Atque habent hoc omnino in more positum accolae, ut cum operis campestribus distinentur, & aut foeno parando, aut cogendis frugibus, in antri hac vicinia, suo ritu, vacant, glaciem hinc promant, eaque aut refrigerent tepentes fontanas, aut ad solis æstum glaciem ipsam in potum liquefaciant: insigni salubritatis opinione; quando putant aquæ istud genus & stomachum minus onerare, & pronius seu per sudores excerni, seu per vesicam: quod proclive est omnino ad credendum, in ea aquarium percolatione: qua de re jamjam arguendi erit locus. § VII. Sunt vero frigori, intensiori illi, & remissioni, suæ per antrum regiones. Ex aprico, jucundus ad specum est aditus: quippe auram adflans, Ethesiarum simillimam. Mox, ad passus aliquot progressis, plus inhorrescere, ac si porro pedem proferant, subeantque antri propylæon, artus intremiscere occipiunt, ut necessarium habeant laxatas forte sub dio vestes curatius adstringere. Inde, in profundum abeuntes frigus excipit brumali suppar, ut hi quidem calidiore halitu manus confovere, illi valida artuum commotione, molestum, ac fere intolerabile frigus, mitigare debeant. Quod Quod eo subinde fit intensius, quo se profundius immittunt curiosi scrutatores. Sed, gradum referentibus, contraria eveniunt omnia: nam, quo ex imo, pedem efferunt altius, eo frigus est remissius; dum remittat atque intepescat penitus. Postea, ubi Canicula defebuit, jamque in autumnum æstas desit externi aeris habitum specus suapte natura sequitur. Primis nimirum mensibus, & dum noctes ineunt gelidiores, dimanare sensim glacies, tunc frigescente magis ac magis aëre, & ubi jam glacie extus rivi adstringuntur, quasi admotis ignibus, liquefere incipit; donec incumbente bruma, nullo post se relieto vestigio, prorsus inarescat. Tunc vero placidus, toti specui, calor inducitur, fitque glaciale illud conditorium persugio infectis, & bestiolis aliis hiemem ægre ferentibus. Nam praeter muscarum & culicum agmina, vespertilionum item globos; atque noctuarum contubernia, lepores quoque & vulpes hospitatum huc concedunt: dum adolescentce vere iterum redeat specui glaciale illud ingenium. Antri superficies, profunda humo obruta, atque soli opposita meridiano, ubere ac pingui gramine herbescit, estque idco pabulantibus armentis, quin & fœniscoio, si pecus arceatur, opportuna. §. VIII. Hæc ita se habent. Nunc, quemadmodum insolens antri natura explicanda sit, paucis videamus. Universim, æ sunt caloris atque frigoris vicifitudines, in subterraneis, ut certare quasi mutuo videantur. Nam, cum æstuat foris aer, frigent cavernarum istiusmodi recessus; atque tepent iterum, cum extus aëre frigus est: id quod, cellæ vinariae, profundiæ paulo depressæ, quotidiano & vulgari satis experimento, condocent. Nempe, ea est caloris efficaicitas, ut, quum telluri, elemento ex se crassio, umido, ac frigido, incumbit, nativum ejus frigus interius propulset, atque in factas arte aut natura specus, coactum, notabiliter condenset. Quod aliter se habet, quando frigus terrae superficiei incubat; prolicit enim, imis visceribus, conceptum, a quocunque principio, calorem, & qua se per cellas aut cavernas diffundere potest, aërem efficit tepidum, passim etiam eximie calentem. Succurrit, hæc scribenti, civium meorum, per Hungariam, campestrem illam, & æstivis solibus, extra modum torridam, vini frigefaciendi, vetus coniuetudo. Nempe, cum per vastas solitudines iter faciunt, aut illic, pro re nata, moras coguntur neètere, neque aut glacies, aut fontana aqua, refrigerando potui sufficit, scrobem, ad duorum fere pedum altitudinem, humi defodiunt: huc demum vinarias lagenas immittunt, atque refossâ humo, diligentè ac solide contegnunt: tunc ignem subitaneum & luculentum, super eadem illa scrobe, in qua vinum est conditum, ex stramine, fœno aut arundine, componunt; qui ubi suapte restinctus, aut disjectus est consulto, regesta calente extus humo, vinum eximunt, non secus refrigeratum, quam si aquæ glaciali immersum habuissent. Unde vero, vino illi inductum frigus illud? Nimirum, flamarum ille fervor, qui superficiem scrobis subito concalefecit, nativum terrae frigus, undiquaque condensatum, lagenæ circumfudit, quod demum vinum pervasit, fecitque gustui idoneum. § IX. Pronum hinc est conjicere, quemadmodum antrum istud Szelizense, nunc glaciali sit natura, nunc iterum tepescente. Caloris extus, in antri superficiem incumbentis, vis & efficacitas, condensato, terræ atque petrarum, quæ subtus in fornices abeunt, nativo frigore, aquas gelidas primum, mox & congelantes, lantes, efficit: dum refrigerato iterum aëre, proli- ciatur, imis terræ visceribus conceptus calor. Hæc, ad eum modum, vulgo in sensus incurrunt. Quæ cum adfero, non ideo accedo Morini sententiae, qua apud du Hamelium, terram, uti aërem, in tres dispertitur regiones; quarum prima, alternis friget & calet; hieme calida, æstate frigidior, usque ad cccc hexa- pedas seu orgyias patet. Hanc secunda regio, ejus- dem illa opinione, excipit, quam semper fervere, ipse expertum se in fodinis Hungaricis ait. Tertiam, jugi frigore tanquam centro terræ, proximam algere con- jectat; quemadmodum media aëris regio perpetuo frigida est, ac suprema, & cælo finitima, semper calet. Hæc, inquam, Morino relinquimus, tanquam inexplo- rata incertaque. Sane, quæ de fodinis Hungaricis, ad regionis secundæ perpetuum calorem adferendum, memorat, non sunt undiquaque vero consentanea. Nam fodinarum quidem, quas optime cognitas habeo, nulla ad quadringentarum orgyiæ profundum, vix ulla ad ducentas hexapedas, deprimitur, ob erumpen- tium subtus aquarum impedimenta; qui ergo poterat ferventem perpetuo regionem terræ secundam, demum infra quadringentas hexapedas, ineuntem, adire. Sunt fodinis suæ omnino regiones, tepidæ hic, ferventes alibi, etiam iis locis, quorum profundum ne octo- ginta quidem orgyias conficit. Sed, ad antri glacia- lem naturam redeamus. §. X. Multum, ad eam confert, præter vulgarem, quam adtulimus, causam illam, ab incumbentis caloris vi petitam, ipsa antri positio, & concamerationis ingenium. Obversum est nempe ore hiante, frigi- dissimis Aquilonibus, qui a Scopusiaco Carpatbo, in has ejus radices immisfi, & frequentes sunt, & vernis- potissimum atque aestivis mensibus, ultra modum sœviunt, immo furunt; quodque ex nivosis montibus illis deruunt, vehunt secum gelidissimas particulas, quæ demum in os antri illapsæ, & in ejus concavo, quasi conglomeratae urgente extus calore, ex facili, destillantem aquam pervadunt, inque glaciem adstringunt. Accedit, habitus concamerationum, quæ totæ e petris, solidissime invicem compactis, & heic submotis altius, alibi in ruinam quasi impendentibus, factæ sunt. Petrarum autem Carpathi, plerumque, falsa, nitrofa, alumino fa atque vitriolica est natura. Ergo quid esse potest proclivius, quam glaciem in antro hoc Szelicensi, ex glacialium & dictarum particularum commixtione, ubertim progenerari? Adsentientur nobis, qui artificiosam liquorum congelationem, repetitis sæpius experimentis, condidicerunt. Nix enim, vel glacies, cum, sale communi, nitro, aut alumine, aut vitriolo, aqua portione, permixta, & vasi circumposita, aquam vasa contentam, in glaciem congelat, etiam media æstate, vel prope ad ignem: ut documenta alia, quæ sunt in promptu, fileamus. Hucusque de antro Szelicensi. Caput II. De Antro Ribariensi, Halitus noxios eructante. §. I. Etales, specus, passim, per orbem terrarum observârunt veteres, juxta & nuperi scriptores. Non est instituti mei, eorum, vel nomina tantum consecitari: fuse, id genus scrobes seu antra, & horum halitus, Georgius Agricola prosequitur, Libro IV. de Natura eorum, quæ effluunt e terra. Domesticum Hungariae antrum, quod est in Comitatu Zoliensi, ad vicum Ribar, describendum mihi proposui: partim, ut rem omnem ex vero expromerem, partim ut scriptorum detegerem aberrationes. Meminer, antri hujus, laudatus nunc Agricola, eodem, quem citavi, loco: Nec pars Ungariae, inquit, quondam Dacia dicta, libera est a pestilentibus spiraculis: quae a Neusohla, oppido, aeris metallis claro, absunt circiter sex millia passuum, haec interdum aves, quae ad volant, & reliquas animantes, quae accesserint, solent necare. Male, Neosolium, Dacia concludi, suo loco a monui; de pestilentibus spiraculis, quae accusat Agricola, infra dispiciam. Ad eum fere modum, Wernherus, ejusdem Ribarenfis antri meminit, quem jam non est opus exscribere: quippe qui, propositum habeam, meas ipsius observationes, paucis recensere. § II. Ribar vicus est Comitatus Zoliensis, sesqui-milliari, secundo amne Grano, Neosolio, in meridiem repressus: quem loco nunc citato, memoravimus. In hujus agro, collina in orientem positione, Thermae scatent, exquisitae quidem salubritatis; sed ingenii admirabilis: quas jam non vacat expromere. A thermarum istis scatebris, sexcentis circiter passibus, ad solem meridianum, specus haec, obnoxios, quos eruat, halitus, jam pridem infamis, in laetae valliculae, exiguo quodam, sed graminoso prato, se adaperit, habetque vicinum fontem acidum, ad potandum, sic --- * Notitiae Hung. Novae Tomo II. in Historia Comitatus Zoliensis, Parte Gen. Memb. I. §. XII. p. 396. * De Admirandis Hung. Aquis; & hunc sequuti, innumeri alii. * Tomo II. p. 504. num. 22. satis idoneum. Olim, dum incuriosior istiusmodi portentorum ætas fuit, vix erat quisquam, qui animum advertisset, ad scrobis inusitatæ ingenium. Ergo, sibi quasi relicita, & dumis circumdata, raro, aut nuncquam adibatur. Fuit vero tunc, ad fontis modum, aquas ubertim erucentis, comparata, quæ, altius salientes non secus, circumquaque dimanabant, quam id in silanis fieri advertas; ubi aqua ex fusore, in cadum faliens, iterum defluit, dum meatus arte factos; subcat. Aquæ indoles; lapidescens fuit: quippe longo adfluxu, tophum generans, in eam sensim molem, circa os fontis excrescentem, ut collis postea speciem retulerit: quo quidem, tophacei lapidis incremento, ipsa demum scaturigo, adobruta est; quando nequibat latex ad summam fontis labra, sicuti fiebat antea, bulliendo prosilire. Accessit, rusticorum, fontis præfocandi studium, ne esset, quod jumentis suis metuerent postea. § III. Hic vetus scrobis an fontis habitus fuit, cujus vestigium, adparet hodieque, in meridionale prati-latus, ad silvosi collis pedem, reductum. Postea, cum subterraneæ atque uberes aquarum venæ, occultis meatibus, e nupero eo fonte, dimanarent, factum est, ut resolutam humum, proxime ad pristinam illam scaturiginem, subrucent, atque dehiscente prato, novum hiatum aperirent. Hic demum, noxios illos halitus eruëtare iterum, & cum avibus, tum alii animantium generi, exitialis esse coepit. Advertere agrestes accolæ, non cavernam tantum, fatiscente humo, loco antehac continentis, recenter factum, sed perniciabiles etiam ejus expirationes; quando, nunc aves enceps, nunc prostratas feras, ultimo, pascentia istuc jumenta, subito exanimata, reperiebant. Dici. Dici nequit, quantis exsecrationibus invisam specum, rustica plebs, insectata sit: tamquam, quae ab irato numine, depressa, toti illi agro perniciem, sibi exitium, aut jamjam minaretur, aut portenderet in posterum. Ostenti fama late didita, Avernum hi, Orcum illi, alii, hiatum M. Curtii facinore, expiandum, conclama- bant. Dehiscebat vero caverna, ad infundibuli spe- ciem, cujus suprema circum labra; ad calicis modum, laxe & in longum diducta, (erant enim viginti quatuor passuum longa, lata duodecim) in arctum sensim coibant, dum in angustum foramen, imo fundo, desinerent, per quod noxius ille halitus erumperet. Aquarum certe subterlabentium streperum murmur exauditur adhuc, ut pronum sit conjectatu, undosum esse oportere rivum, qui per coecos istos meatus fertur, hauriturque demum incertis gurgitibus. Neque enim usquam erumpit in apricum, tametsi, prona, in vallem declivitas, modico a scrobe intervallo, ineat. §. IV. Insolens hoc cavernae ingenium, uti penitus indagarem, non unam, inde ab Anno MDCCVIII. viam inii. Et primo quidem, cum amico, naturae curioso, pullum gallinaceum, bene adultum, hastili alligatum, supra os specus ita protendi, ut ferire eum debuerint etumpentes ex imo halitus. Vix vero, hastile, ad specum, cum pullo admoveram, cum miser ille, alas complodore coepit, momentoque exspiravit. Secuimus enectum ita pullum, ut observaremus quid virulentae rei fuerit, quod eum tam subito examinari? Sed nihil quidquam comprehendimus, quam restagnan- tem in praecordiis sanguinem, ceteroquin ab omni labae alia intemeratum. Tunc, ipsus ego, exsectis prius in humo gradibus, in scrobem me immisi, ut micantem intus aquam propius contemplarer; sed ante ante pes erat referendus, quam penitius descendisset; eo quod, ex halitu adflatu, & pectus praefocari coepit, & caput tentari vertigine. Illud mirabile visum est, quod vapores cavernae, & cum maxime noxii sunt adversi, nihil nebulosi aut crassii, quodque notabiliter in oculos incurrisset, referrent: purus ei semper & limpidus aer incubat: quod aliter se habuit in Plutoneo, cujus Strabo atque Plinius meminere. Ergo experiendum rebamur, quid hoc sit extirpationum, quod, cum oculis notari haud possit, citam adeo mortem animantibus acceleret. Succurrebat, vix re alia naturam earum explorari possit, quam longiori & capaci fistula, sclopum vocant, pyrio infarta pulvere, intra specus intima, displosa. Id ut factum est, intonuit caverna, & quasi fremitu edito, conceptum interne fumum, pluribus postea horis, jucundo spectaculo, erucribat. Cepimus proinde, ex hoc phænomeno, argumentum, immissas, displosione illa, in antrum, flammae, sulphurosa intus exhalationes, incendiisse, quae huc & illuc rotatae, diutius postea in auras exspirabant. Atque fuerunt sane foetoris eximie sulphurosi, prorsus ad eum modum, qualis tempestate ingruente, in thermis observatus a me est: qua de re infra. §. V. Sulphureo isto halitu observato, facile fuit ad existimandum, quidquid perniciabilis noxæ inest, exspirationibus illis, sulphuri id attribui oportere, volatili ei, & ultra omnem modum subtili. Itaque, dedimus operam, ut haustas ex caverna letifera aquas, firmando experimento, possemus sollicitius adhibere. Incendit eam cupiditatem, avicularum enectarum, & passim circa specum jacentium frequentia: vix enim unquam, seu mane; seu a prandiis, ad orcum hunc acce- accedebamus, quin nova reperiremus funera. Inprimis, Erinaceus, nos adtentos fecit, qui eodem cacoëthe suffocatus, unius noctis intervallo, adeo intumuit, ut distenta cute, spinæ simul, firmissime alioquin hærescentes, radicitus elisæ conspicerentur: quod quidem suspicandi locum præbuit, annon forte bestiola, non halitus tantum cavernæ imbiberit; sed & aquas ipsas, quæ interne magno nisu ebulliunt, & eodem iterum hiatu, ceu gurgite quodam, absorbentur denuo. Pulmones certe erinacei, livido colore tincti, quin & viscera reliqua, ultra solitam molem distenta, indicio fuerunt, & laticem gustâsse, & halitus noxios penitus bibisse bestiam, jam tum, grave quid ac molestum, redolentem. Proinde, aquam, ex profundo eo cavernæ gurgite haurimus; haud, sine famuli, quem pronum in caput, sed funibus religatum, immisermus, periculo. Fuit ea limpiditate plusquam crystallica, levis adhæc, & quasi ætherea, odoris modice sulphurosi, saporis acidiusculi quidem & modice acris, sed haud tamen, seu linguam, seu palatum adrodentis. Nempe, ad ingenium acidularum, quas vicinas habet caverna, proxime sunt visæ accedere. Timidius primum, laticem suspectum, & extremis tantum labris gustabamus, dum, alter alterius exemplo factus audentior, modicos primum haustus, mox largiores etiam, nihil dubitaremus facere. Neque cuiquam, tametsi plerique nostrum, delicatoris, & ex thermarum usu, etiam fastidiosi fuerint ventriculi, noxia stit ea curiositas; quin erant, qui aqua ea, vinum Hungaricum, generosum illud, miscere posse optarent. § VI. Ista sic, & ex vero, plurium annorum curis adhibitis observavimus; ut ferri hinc possit judicium, recte, ab Agricola, & Wernhero, pestilentes specus hujatis. hujatis exspirationes, adpellentur. Nuperus scriptor, virus omne, vel a terrae putredine, vel a stagnantis nescia cujus humoris, vitiositate, provenire, audaciter existimat: quas opiniones singulas, jam excutiamus. Et primo quidem, tametsi letales sint cavernae hujus halitus, pestilentes certe non sunt: quippe qui, non ob congenitum, & quod secum veherent, virus enecant animantia; sed ex causis aliis, quas mox indicabimus. Enimvero, si pestilentiales essent exspirationes illae, aquae bibi, multo minus, enecta halitibus istis animalcula, uti sunt galli gallinacei, turdi, palumbes, ac lepusculi comedii, fine vitae, saltem melioris valetudinis jactura, possint: quod faciunt tamen procul omni noxa, qui rei inusitatæ faciunt experimentum, dum in thermis hujatibus, aut animi aut salubritatis causa, lavant. Sed terrae forte putredo, aut stagnantis cujuscunque humoris vitium, exitiales illos ructus exspirant. At horum profecto neutrum est. Nam, si hoc admittas; halitus cavernæ crassos, atque nebulosos; aquam contra turbidam &c molestum quiddam sapientem esse oportebit: quam tamen limpidam, fæoris adhaec, non putridi, sed subacidi; vapores praeterea, ita comparatos esse diximus, ut oculis cerni observariique haud possint. Ergo a subtilissimi copia sulphuris, & mineralium admixtis halitibus, qui per subterraneos eos meatus, una cum aquis, praepiti ac strepero lapsu feruntur, exspirationum earum letalis noxietas arcessi debet: non quod suapte natura sint exitiales; sed quod nimia illa subtilitas, completis subito pulmonum bronchiis, praclusoque necessario ad respirandum ære, adeoque praefocato illic sanguine, iecu oculi, & ante enecent animantia, quam id existimari potest. Qui aliter de re tota sentiunt, & ipsi errant, errant, & in errorem inducunt alios; cavernae autem infamiam constent, nulla alia ratione expungendam, quam si hac nostra observatione, ad erroris confessionem, inducti, palinodiam cecinerint. §. VII. Ceteroquin, de sulphuroso isthoc exspirati- onum cavernae nostrae ingenio, & inde capi potest indicium, quod thermæ adsitæ; ejusdem sint naturæ; tametsi crassiorum halituum, & qui, nunc sunt inteniores, nunc remissiores iterum: quemadmodum scilicet, coeli aerisque habitus est, quo in calidas illas, singularis proptera esse consuevit influxus. Nempe, si fervente aere, in tempestatem pronum sit coelum, thermæ nunquam non sulphur redolentes, ultra omnem modum sulphurosum quid foetere incipiunt, fiuntque lavantibus non molestæ tantum, sed etiam intolerabiles, immo letales; tunc maxime, cum, aquis per emissarium ex lavacro subductis, recentes iterum ebulliunt. Vidi equidem, virum robustum ac militarem ætate adhuc firma, cum ingruente, horis post-meridianis, graviore tempestate, in thermas lavaturus se immisisset, sustinuissetque aliquantisper sulphurosos, qui tunc ex more invaluerunt; halitus, lymphato similem, ex lavacro prosiliisse, conceptaque inde febris acuta, quatriuo post, mortem suam obiisse. Nescio autem, etiamne, tempestatum his vicissitudinibus caverna, de qua agimus, sit obnoxia: neque enim, quod dolendum, ita fui curiosus, ut & hoc momentum, reliquis experimentis, curatus, sicut meruit, adjunxissem. Illud constat, coelo etiam sudo; & cum nulla in aere est tempestatis suspicio, variare halituum noxiam efficacitatem illam; & nunc celerius enecare admota animalcula, nunc iterum lentius: quandoque cessare penitus, & quasi ingenium suum deserere: in cujus cujus tamen rei causas, neque ipsus ego indagavi, neque memini, amicos unquam indagavisse. Jam, ita farmentis cavernam obruerunt accolae, ut vix adiri possit amplius. Quin & avicularum funera rariora sunt hodie, quam fuerunt olim; quod equidem pro- fundius, quam antea, manantibus aquis adtribuerim. Haec de his, haec tenus. IV. An Account of a very extraordinary Tu- mour in the Knee of a Person, whose Leg was taken off by Mr. Jer. Peirce, Surgeon at Bath; communicated in a Letter to Dr. Mead, Physician to His MAJESTY, and Fellow of the College of Physicians, and of the Royal Society, London. SIR, Bath, June 11. 1737. As no one has been more conversant with the surprising Disorders to which Men are liable, or takes a greater Pleasure in their Relief, than your- self, so I flatter myself the following Case cannot fail of being acceptable to you. William Hedges of Stratton in Somersetshire, a Farmer's Son, of 25 Years of Age, of a muscular healthy Habit, having never known any kind of Disease; about eight Years since first observed a small Swelling on his Right Leg near the superior Epiphysis of the Tibia, which (to use his own Terms) he called a Splint, about the Bigness of a split Horse-bean. As he was not conscious of any Bruise on the Part, and