Epistola D. Joannis Philippi Breynii, M. D. & Societat. Reg. Soc. De Plantis & Insectis Quibusdam Rarioribus in Hispania Observatis

Author(s) Joannis Philippi Breynii
Year 1704
Volume 24
Pages 13 pages
Language la
Journal Philosophical Transactions (1683-1775)

Full Text (OCR)

II. Epistola D. Joannis Philippi Breynii, M. D. & Societat. Reg. Soc. De Plantis & Insectis quibusdam rarioribus in Hispania observatis. Viro Celeberrimo, Domino Hans Sloane, Med. Doct. & Illustriss. Societati Reg. Angl. à Secretis &c. Joannes Philippus Breynius, J. F. S. D. Nullae quamvis ad meas Româ, ut Tuis & Illust. Soc. Regiæ mandatis morem gererem, ad Te datas, quibus praeter nova quædam literaria, artem imprimis nostram spectantia, Alcyonii cujusdam elegantissimi iconem & descriptionem, unà cum meâ de Alcyonii semine conjecturâ addideram: nullæ, inquam, quamvis mihi redditæ sint responsoriae, ex quo minus fertè eas ad palatum tuum possem colligere; præsentes tamen iis superaddere sum ausus, ut si invitorias a te ad scribendum obtinere non valeam, prohibitorias saltem, quæ calamo meo nimiâ prurigine forsitam tibi, Vir Celeberrime, gravioribus negotiis obruto, molestâ laboranti, altum imponunt silentium, extorqueam. Ut autem abque ulterioribus verborum ambagibus ad rem ipsam accedam, paucis dicam, me valedixisse Romæ elapso mense Januario, transisse Loretum, Anconam, Bononiam, Ferrariam &c. tandemq; non leviter rigidiori tunc temporis, quam mihi imaginatus fueram, brumâ tentatum attigisse Venetias. Ut ut autem nihil de splendissimâ hâc Urbe literis hisce inferere constituerim, perillustre tamen Excellentissimi D. Christini Martinelli, Nobilis lis Veneti & summi, ut cæterarum bonarum artium & scientiarum, ita & Rei herbariæ Patroni Nomen, ob fervidissimum, quo Botanicæm prosequitur, amorem, & plurima mihi etiam non merenti praëstata officia, intæctum relinquere, placulum duxi. Post quinque hebdomadarum dimoram Venetii Patavium me contuli, ad celeberrimam in arte Machaoniam praëstimum Academiam, quam etiamnum, licet Studium numerus, illo, qui fuit quondam, longè sit inferior, Clarissimis in hâc arte Professoribus (quibus ex meliori luto finxit præcordia Titan, quique excusso miserrimo auctoritatis jugo, verè rationalem, mechanicam puto Philosophiam & Medicinam liberè profiteatur) ceu tot luminibus corrufacientem deprehendi. Sufficiet nominasse Gulielminum, Mathematicum & Theoreticum insignem; Ramazzinum maximæ eruditionis Virum; Vallisnerium, uti in omni Medicinæ parte versatissimum, ita in Insectorum indagine, eorumq; (secus ac plurimi hoc ævo faciunt, Insecta collegisse, obiter descriptisse & depinxisse satis esse rati) generationis & Metamorphoseon hoc seculo non agnoscente parem, quod præter ipsius scripta Italico Idiomate edita, Opera testabuntur brevi edenda & Illustriss. Societati Reg. consacranda; quibus futilem esse spontaneam Insectorum generationem ex putredine, contra nonnullos etiam Neotericos, qui haud parum in hâc arenâ desudàsse existimantur, non vanis speculationibus, sed solidissimis Praeceptoris sui M. Malpighij immortalis memoriae Viri vestigiis felicissime insistent, demonstrabit experimentis & observationibus. Sufficiet, inquam, nominasse D. Abatem Felicem Viali primi subfelli Botanicum, Viscardum Anatomicum, Marchettum Chirurgum, deniq; D. Abatem Fardellam verè Philosophum, ut alios filiam. Horum omni laude majorum Virorum humanissimâ doctrissimâque consuetudine (ad quam Hortus accedebat publicus, nec non ille Excellentissimi D. Joannis Francisci Mauroceni, Nobilis Veneti & h. t. Oratoris serenissimæ Reipubl. apud summum Pontificem &c. Mæcenatrum Rei Botanicae Principis, qui uti me praësentem Romæ, ita ita jam abscentem Patavij variis cumulavit honoribus & obsequiis; rarioribus plantis Alpinis praesertim & Siculis superbi-entibus adeo mox fui captus, ut in animum moras hic & quidem longiores necesse induceri, me totum & unicè studiis, a quibus varia itinera & alia hinc inde observanda me diverterant, redditurus; nec defuit proposito successus. In hoc autem suavissimo otio, in quo tamen ut verum Tibi absq; jactanti& fatcar, nil fui minus, quam otiosus, cum Ephemerides meas Hodæporicas qualescunq; evolverem, incidì tandem in illum candido mihi semper notandum lapillo diem, quo me Hispanorum terram, fugitivo quamvis pede pressisse per vitam gloriabor. Subiit mox animum meum cogitatio, me forte non, quod dici solet, oleum & operam perditurum, nec opellam tibi ingratam præstiturum, si illius diei tibi & Illastriss. Societati R.eg. brevem quandam exhiberem quam accipe sequentem. Anni elapsi d. 31. Augusti Styl. Angl. potentissima Classis bellica Anglo-Belgica ventis adversis & tranquillitatibus nimum retardata, jactis in sinu maris, qui est prope parvulum oppidum Alteam in regno Valentiae, anchoris, ut dulciurn aquarum penuriæ, qua laborare incipiebat, novarum collectione mederetur, certus mox militum nautarumq; numerus Prætoriorum jussu, in littus, ad fluvii non quidem magni, sed limpidissimæ & saluberrimæ lymphæ ex proxinis montibus devoluta veloci cursu in mare se se exonerantis descendent ostia. Ego terram hanc, quam eminus videbam, minus quoq; accuratius incredibili lustrandi flagrans desiderio, die subsequente ante ipsum solis ortum & ipse visitavi littus, per integrum diem hinc inde, quantum limites a militibus praefixi permittebant, sedulus oberrans. Regio erat alpinae, saxolis etiam montium jugis in ipsum coelum se se quasi abscondentibus; mare inter tantum & praedictum flumen oppidumq; planities videbatur satis spatiosa, arenosa partim, partim argillacea, quæ postmodum in jamjam descriptos montes se extollebat, quæq; frumento Saracenicò ex parte constita, maximam partem verdì inculta. mihi certe ob rarissimarum plantarum numerum longè a Naturâ cultior, & quovis horto gratior campus. Omnia coelesti adhuc madebant rore, qui in hisce Regionibus, uti nosti, esse solet longè liberalior, pluviarum, utpote rario- rum hic æstivo tempore defectum aliquomodo supplens; uti hoc tempore quoq; eum ad digitì latitudinem solum pe- nétrasse observabam. Sed roridam hanc lympham brevi dissi- pabat æstuans Syrius, hoc die ferme intolerabilis; ita ut solum paulo ante dictà lymphà tam benignà à Matre Naturà per- fusum, mox quasi squallidum & exustum spectantium se se offerret oculis. Littus ipsum arenosum erat, innumeris fili- cibus variae magnitudinis conspersum, sed quod mirabar præter nodosas vilium algarum radices & paucas aliquot pi- las marinas habebat nihil, ita ut ne unicum quidem fucum aliamve plantulam marinam, aut vix ullam concham me vidisse meminerim. Nullos quoque, etiam si quæsiverim, reperi lapides aliqua figura insignes. Saxum verò ex quo Montes maxima ex parte componebantur coloris erat grysei, nec uti bariolabar insignis duritiei. Vegetabile regnum largiorem mihi præbebat messem, utpote quod, tam delectabilis & tam rara oculos pascebat, nares & manus varietate; ut oculus in nullam plagam converti pos- fet, in qua non rariorem mox deprehenderet herbalam; nares nullibi ab exhalationibus aromaticarum & odorifera- rum variis generis plantarum per atmosphæram dispersis non ferirentur; manus verò licet nunquam teriarent, operi ta- men impares essent. Sed ne dum multa dico, nihil dixisse videar, occupato in generalioribus calamo, en paucarum quarundam, ex multis à me observatis, stirpium tumultu- ario ordine congestum catalogum: Nerion fl. rubescentibus, C. B. P. Oleander, Laurus ro- fea, Lob. Hujus quam plurimæ arbusculæ tres pedes vix excedentes floribus siliquisque onustæ supradescriptam pla- nitiem decorabant. Siliqua dulcis, C. B. P. cum fructibus maturis. Lentiscus vulgaris, C. B., P. copiose cum fructibus in lit- tore; rarò 4 pedes superabat. Pinus Pinus maritima minor, C. B. P. Rhamnus Hisp. saxatilis, capillaceo folio, Inst. R. H. copiosè baccis nigris gravidus inter saxa. Folia quidem non erant verè capillacea, sed tamen admodum angusta & longa. Thymelæa fol. Lini, C. B. P. copiosè. Thymelæa tomentosa foliis Sedi minoris, C. B. P. Sanamunda tertia Cluf. cum flosculis admodum frequens. An praecedentis varietas foliis inferioribus Myrti incanis? An verò Thymelæa Hisp. foliis Myrti incanis, Inst. R. H? Erica foliis Corios, multiflora, J. B. Malus punica sativa, C. B. P. Myrtus angusti folia, Boetica, C. B. P. Palma, C. B. P. hujus unica arbor altissima plantata videbatur. Palma humilis, spinosa, J. B. Inter saxa frequentissima, fructibus foeta maturis aurancei coloris. Haec pumila erat admodum, utpote truncum vix emittens, nec folia ultra pedem & dimidium ergebantur; eam differre existimo à Chamæryphi, cujus excelsas arbores in Belgij & Italiae hortis me observasse memini. Sapor fructuum dulcis est cum insigni adstrictione. Convolvulus argenteus elegantissimus, foliis eleganter inscisìs, Inst. R. H: Tithymalus Hispanicus, folio longiore cordiformi, Inst. R. H. Centaurium minus Hispanicum, floribus minoribus. Centaurium minus, spicatum, flore rubro, Hort. R. Par. Coronopus Siculus, fruticosus, platyphyllos, Boccon. Marrubium Hisp. supinum, foliis sericeis argenteis, Inst. R. H. Rosmarinus Hortensis, angustiore folio, C. B. P. nascitur copiosissimè in planitie. Thymum inanum minus. An Thymum supinum, candicans, odoratum, Raij Syn. Stirp. ext. Brit. Lavendula Hisp. latifolia tomentosa, Inst. R. H. Origanum Onites, C. B. P. Origanum Creticum, I.B. Helianthemum Thymi folio, glabrum, Inst. R. H. Cistus fol. Thymi, C. B. P. Salicaria Hyssopi folio angustiore, Inst. R. H. Hyssopi folia minor angustioribus foliis, C. B. Pin. Helianthemum foliis Rorismarini splendentibus, subtus incanis, Inst. R. H. Cistus Ledon fol. Rorismarini subtus incanis, C. B. Pin. Hypericum tomentosum, supinum, minus, s. Monspeliacum, C. B. P. Cistus mas, folio rotundo, hirsutissimo, C. B. P. Cistus Ledon, foliis Rorismarini hispidis, C. B. P. Vulneraria Hispanica frutescens Cisti Halimi folio incano, nunc simplici, nunc terno, flore luteo, spicato. Hanc novam mecum judicavit Cl. I.B. Triumfetti. Doryonum Monspeliensium, Lobel. Anonis non spinosa, flore luteo, variegato, C. B. P. Jacobaea Hispanica, Rorismarini foliis, Inst. R. H. Polygonum maritimum, Hispanicum, caulibus longissimis, Inst. R. H. Flagella saepius tres vel quattuor pedes adequant, foliis ubi florent ut plurimum vidua. Adiantum foliis Coriandri, C. B. P. frequentissimum ad rivulorum margines. Sed haec, ne sicca Graminum speciosiorum licet, Cyperorum, Juncorum aliarumq; Plantarum enarratione tibi stomachum moveam, sufficiant. Itaque cum delectat varietas ad Animalia transeo; ex quibus non Leones feroces, nec turrigeros tibi referam Elephantes, hos enim a me jam non expectas, sed vilia & abjecta aliquot delineabo Insecta, mole ut ut longe, non tamem artificio, jam jam enumeratis minora. Quod equidem non fugit tot ex vestratis Clarissimos Viros, qui in eorum Historia componenda, tanatice desudarunt & adhuc desudant. Ex immenso igitur Locistarum sc. Papilionum, Phalænarum, Libellarum, Cochlearum, &c. a me in Hispania observatarum numero, pauca saltem annexorum Schematum ordinem secuturus delibabo. Tabulae Tabulae primae igitur Fig. 1. Locustam exhibet, quae aut descripta sit, nec ne ignoro, certe mihi videbatur rarissima. Coloris erat viridis elegantissimi, figurae vero & magnitudinibus, quae in figura exprimuntur. Tardè se movebat alis destituta, quarum locum in tergo, immediate sub clypeo duæ parvulae, rotundiusculae, lutescentes occupabant membranulae. Caput antennis ornabatur longissimis, & articulatis viridibusque pariter. Unicam saltem videbam Oleandro insidentem. Figura 2. adumbratur Insectum, quod ab Aldrovandro in Hist. Insect. L.4. T.5. f. 2. & 3. nomine Bruchi insolentis figurae depingitur describiturque; sed descriptio ejus manca est & Icon minime accurata. Caput huic meo Insecto erat oblongum, superne cristatum, & duabus brevissimis antennis anterius donatum. Corpus & Crura tenuissima, cauda vero latiuscula, articulata, circumflexa ac in ambitu crenata, simili eminentia per medium excurrente. Quiescens Corpus cum binis anterioribus cruribus complicatis erectum tenebat, progressum vero ijs quoque ad ambulandum utebatur, qua nihilominus pro arripiendo victu forcipum instar primario mihi videbantur fabrefacta. Color totius ex cinereo erat luteolus, maculis fusco-nigris cantibus interspersis. Unicum duntaxat reperi inter gramina, quod postmodum per decem dies absq;ullo alimento servavi superstes, donec tandem fatali vitae ejus filum abrumpere acu. Ad hoc genus quoq; referendum quod Aldrovandus dict. libr. T. 3 f. 9 exprimit. Figura 3. Insectum exhibet, quod Moufettus & Jonstonus nomine Mantes describunt & delineant. Ad quod genus meo judicio pertinent ex Aldrovando l.c. T. 1. f. 1. & 2. & T. 3. f. 10 ex Jonstono T. 13. f. 18. 21. 22. & praeterea omnia Folia ambulantis dicta ex Indiis delata, quae minime Vegetabilium folia in ejusmodi Animalcula transformata, uti somniarant nonnulli, sed Insecta Insectorum modo producta esse, omnibus facilè rem accuratius examinantibus, nec tam faciles aures prodigiosis tabulatisq; relationibus praebentibus patebit, opinor. Meum itaq; hoc Insectum sectum eandem exacte figuram habebat & magnitudinem, quae in fig. 3. videntur. Quatuor instructum erat alis, quarum duae superiores venosae aridorum foliorum texturam habebant & similitudinem (haec magis conspicua in Indicis speciebus, unde fabulae origo) coloris ex flavo fusco; inferiores vero dictis maiores quidem, sed subtiliores, nec ita venosae, flavicantes, nigris maculis aspersae: Ita ut superiores quodammodo thecarum vices gerere viderentur, ut in Scarabaeorum genere observamus. Praeterea notanda extremitas ventris bifurca, anteriora crura crassiora, ferrata, uti in Insecto antecedente, quae etiam ad eundem usum a natura instituta. Corpus reliquum colore erat ex fusco luteum. Cum binorum ultimorum Insectorum figuras Clariss. Vallisnerio supra laudato forte fortuna ostenderem, ipsi, pro summâ, qua me prosequitur humanitate & benevolentia nox ex annotationum suarum Thesauro sequentia de iisdem mecum communicare placuit. Scilicet ab ipso etiam esse reperta in Italia in Scandianis nempe, Regii & Coneglanis Colibus, sibi quoque missa ab amicis ex Marca Anconitana, Maurata, Liburno & Florentia; se tandem eadem fovisse in suo horto. Esse ejusdem generis Insecta, sexu saltem diversa, marem videlicet illud, quod alis caret Fig. 2. a me depictum, feminam vero alatam fig. 3. adumbratam. Ab Hispanis dici Saltamonte, a Liburnensibus Cavallo verde, ab amico suo D. Cestono Grillo-Centaurum, a se vero Araneo Locustam. Se-eadem aliquando observasse meis figuris dimidio majora, feminam saepius coloris virescentis, unde Cavallo verde Italies dicitur. Esse porro carnivorum & jucundo sane spectaculo praedam suam, ut Muscas, Gryllos, Locustas minores, imo nec proprio suo generi pariendo, cruribus anteriobus venari, capere, brevi; erectum, ut plurimum devorare; non leve ferociae & Tyrannidis argumentum. Praeterea feminam unius noctis s. 8. horarum spatio cellulosum suum extruere nidum, podice elevata totum opus perficiens, & reliquo corpore immoto. immota. Antequam vero generationi aptae sint, fæellas biennium attigisse opus esse observavit, tumq; primum suum elaborare nidum nucis avellanæ magnitudine, qui anno subsecuente nucem superat & tertio tandem binas adæquat. Nidificationis tempus esse Autumnum, Mense Majo vero vel Junio anni proximè sequentis inde prodire prolem communis cum parentibus figuræ, sed exilissimam, quæ centenarium numerum plerumque, subinde vero duplicatum, pro magnitudine nidi & matris ætate proiecti ori, attingit. Nidi ipsius figuram ante oculos ponit fig. 4, quam ex eo, quo me jam nominatus Vir donavit, desumit. Coloris est ex luteo cinerei, videturque compositum ex humore lentescente ex podice emisso & indurato. Rusticis vulgo Cicala secca dicitur, qui eundem mortuam aridamq; cre- dunt cicadam. Fig. 5 & 6. representat Iulum, qui admodum erat frequens in terrâ sub plantarum foliis. Colore gaudebat albo, nigris annulis atroq; inter annulum & annulum puncto distincto. Caput nigrum quemadmodum & pedes. Et haçtenus quidem de Insectis à me in Hispania obser- vatis, quibus ob thematis affinitatem, Animalcula tria marina, quæ non procul ab Insula Yvicâ Maris Mediterranei, Mense Augusto, à Nautâ quodam Mari tranquillo innatantia reperta ad me deferebantur, subjungere liceat. Omnia in Tabula secunda delineantur. Et primum quidem ex Urticarum marinorum ab Authoribus dictarum genere est; cujus fig. 1. partem adumbrat superiori; ejus limbus non nihil concavus coloris erat coerulei amoenissimi, medi- um verò orbis aliquantulum convexus, striis circularibus ac radialibus ornatum, coloris argentei. Radiorum instar eminentes Appendices à supina parte ortæ, quas satis celeriter remorum instar sursum & deorsum movebat, erant diluta coeruleæ & fere diaphanae, quarum extremitatibus minutissimi adhaerebant subtilissimis tufulti pendunculis globuli ex nigro coerulei. Hæ autem Appendices levissimâ abradibantur Minervâ, ut totum adeo animalculum utpote valde molle & mucosum destrueretur. Fig. 2. exhibet ejusdem partem supinam, quae præter Appendices jamjam descriptas, filamentis duorum generum exornabatur; primum genus circa marginem positum brevibus teretibusque constabat filamento dilute cœruleis & glabris; alterum vero centrum occupans, brevissima quidem habebat, æcirca extrellum orificio quodam hiantia, colore albo. Hisce animal dubio procul aliis corporibus adhaeret capitque alimentum. Fig. 3. hujus demonstrat Appendicem Microscopio viam. Cæteræ figuræ omnes naturalem habent suam magnitudinem. Secundum quod miri Hirudinis marini species & quidem lepidissima videtur fig. 4. exponit ejus scilicet tergum, quod non nihil planum, striâ in medio argenteâ longitudinali elegantissime pictum, lateralibus lineis obscurè cœruleis; cujus coloris quoque erant pinnae argenteo intermixto, quas natando celeriter movebat. Latera colore gaudebant dilute cœruleo, prona vero pars S. venter albo. Capitulum ei erat oblongum duplici barbulâ binisque oculis instructum; os rotundum parvulum, quo variis se rebus, suctione ut puto, affigere solet. In latere sinistro foraminulum conspiciebatur, quod pro ano habebam. Hujus speciei duo vel tria vidi Animalcula, quae in vitro aquâ pleno paucas intra horas expirabant; dumque in Vini spiritu servare tentabam, mox summopere contrahebantur, colore cœruleo in luteo-ferrugineum mutato. Agmen denique claudat Cochlea (fig. 5, 6, 7.) quædam colore, quam figurâ speciosior, rarioque cœruleo enim tincta erat saturo, aliquantulum, quamvis parum admodum ad roseum quoque vergente. Cæterum erat tenuissima, lubrica & subtilis; animalculum abscondens fig. 5. expressum, quod humorem fundebat ejusdem cum testâ coloris; ipsi adhaerebat firmiter aliquid ad instar spumæ viscidæ, qua mediante aquæ innatabat superficie. Et hæc Cochlea marina ob colorem suum cœruleum adeo rara rara est, ut nullam huic similem vel descriptam, vel in Cimelii repositam, me observasse meminerim. Quin Doctiss. & Rev. Patet Bonannius in libro cui titulus, Recreatione dell Occhio &c. Part 3. Probl. 35. ex eodem fundamento concluderit non dari in rerum natura, nec posse dari ob rationes ab ipso allatas, quae loco citato fusè videri possunt. Præter descripta hic aquatilia coloris coerulei omnia, frequentia quoq; apparebant animalcula ab Imperato Vela marina dicta perelegantia, itidem coeruleo imbota colore, quae etiam si accuratiore examine digna sint, hic præteribo, ne navis meæ in hoc oceano fluctuantis vela, denuo horum commemoratione turgere incipient, quae lubens jam contraho. Superest ut prolixitatis literarum mearum a te petiam veniam, utinam tantà in lectione earum persundereris delectatione, quantà ego in rerum, quae iis includentur observatione s fed hoc prohibent, tum materiæ sterilitas, quum inconditus stylus, cui ut ignoscas, meq; & conatus meos qualescunq; Illustriss. Regiæ Societati ulteriùs de meliori notà commendes, etiam atque etiam rogo. Vale, Vir Celeberrime, meq; ut cœpisti, ama. Dabam Patavii pridie Calend. Aprilis, 1704. Stylo nov. --- III. Part of a Letter from Mr N. Regnart, concerning a Pin found in the Gizzard of a Fowl. Sir, I cannot but take notice to you of a particular accident, that seems to deserve your Observation: Which is, that in cutting the Stomach or Gizzard of a Fowl, finding something refisted my Knife, upon examining it farther, I discover'd it to be a Pin, which the Pullet had swallowed,