R. P. Geo. Jos. Camelli, De Plantis Philippen-Sibus Scandentibus, Pars Quarta. Ad D. Jacobum Petiver, S. R. S. Nuper Transmissa

I. R. P. Geo. Jos. Camelli, De Plantis Philippensis Scandentibus, Pars Quarta. Ad D. Jacobum Petiver, S. R. S. nuper transmissa. Fig. 139. Cantong & Tangcong Indorum, seu Brassica Marina prima. Soldanellam officinarum Botanici plerumq; omnes Brassicam faciunt. Marinam Dioscor: Ipse bonâ tantorum, & optimè de re medicè meritorum viorum veniè, plantam in Luzone Cangcong, & Tangcong vocatam legitimam Dioscoridis Brassicam Marinam esse cen- seo; utpote qua adæquatè com descriptione Dioscoridis Brassae Marinae convenit, & insuper notam, qua in Soldanellæ officinarum desideratur, folia scilicet longa, & tenuia, habet. Cangcong pono, seu Tangcong; ad maris littoralia, & specialiter in fluviorum brachijs aquâ marinâ mixtis abundè provenit, prout & in Lacu Baij; verùm & in hortos translata citissime adolescit, & vitiosè propagatur. Viticulis inanibus, & fistulosis, qua crebrò radices agunt, terpit, mollibus, & aliquando rubentibus, pauca succo lacteo praeditis, ut folia. Folia singularia, pingua, oblonga, & augusta, mucronata, & aliquando ad imum paulò ampliora, & nonnihil dentata, fæoris ex salso amariusculi. Flos campanulatus ex coeruleo purpurascit; ad Indice campanula, aut Ægyptiaci Convolvuli florum figuram accedit. Semen fuscum, & binum, in simili, sed minori Scammoniae nostræ primæ vasculo. Usus hujus Tangcong est, uli sanis, aut agratis alvus nimiam adstricta fuerit, summitates, & tenere folia decocta in cibum leguminis loco offerre; alvum siquidem citè, effecit, & absq; molestià, non secus ac aedes færorum falsè fertive, deturbat. Succus verò facchano nitens Hydropici ad aquæ excrementiæ fabur- ram ram elutriandam utiliter propinatur. Soldanellam Matthiolus cum Rheo exhibet, Schroderus cum Jingibere, & ad Scorbutum commendat, quod prodeste in pluribus expertus sum. Chabrae tutò pueris, & imbecilibus exhibet, quod alij non admittunt. 140. Brassica marina altera. Hispani in Luzone Pie de Fig Cabra, ob vestigij pedis capræ figuram, quam folium exprimit, Indi Lampayong Catancatan, Bagasua, Camigang, Lagayray, Daraypay, Ragayray, Arogayday, & Alagaylag vocant. Hæc maritima longè, latèq; solidis viticulis serpendo occupat, & obducit: Nec, ut Cangcong, alvo dejiciendæ defervit; sed ambustis medendis, & antiquis, sordidisq; ulceribus mundificandis, & sanandis, foliorum pulverem videlicet inspergendo, & contusa-folia sub cinere cocta superimponendo. Eadem contusa, sale, & oleo mixta, & asta Scrophulis imposita, eas efficaciter discutit, ut radix Zerumbeth, & folia Malvae cordifoliae frutescentis Luzonis. Succus foliorum illitus prodigiosè capitum crescere facit. Folia crassiuscula, uncias tres lata, & totidem longa, parte superiori mucronis loco, ut Brassica marina major C. Bauhin. habet incisa. Flores similes sunt floribus Cangcong quoad figuram & colorem, non singuli, sed plures in longiori pediculo ad folij-geniculum exeuntes. Semen fuscum, subrotundum, in ovalibus delitescit loculis, seu vasculis. Sect. XI. Scandentes, uno vasculo plura habentes semina. 141. Acetosa Ternatenis, seu Oxypentaphyllum, Indis Sagmit, Agnithoay, & Tugabang. Spinosus, & reptatu Scandens est frutex, elegans, & gratiosus; ut rariorem vix conspexerim plantam. Siquidem Folij luxuriat quadruplicibus, qua alternatim plura simul proveniunt, binis foliolis, seu latioribus, & sessilibus unguibus ad exitum comprehensa. Folia reliqua in longioribus, & spinosis pedunculis, pedunculis, crenata omnia, & aut hederacea trilobata, aut tricuspidata, vel quinquefolia. Unà cum foliorum manipulo prodit & floris mucronatus petiolus insidens quinis, quasi hamatim incisis, longiusculis alabastris. Flos candidus est, pentapetalus, palmatis in divaricatione, inodorus cujus internum gratiosa innumbrat purpura, ut floris Balmucet. Seminis hirta, & aculeata receptacula Semen claudunt inaequale, semine sinapi majus. Folia Segmit, apices Alagao, & capacea involucrea. Tauglat Indi pilicibus coquendis adjiciunt. 142. Baligarah Baguin frutex est, cujus virgulta in longa abeuntia fragmenta volucri modo scandunt. Folia subal- pera Laurinis majora, ex adverso provenientia, paucis prædita nervis. Flores exigui, copiosi, cyanei, hexapetali; petala subrotunda, in umbilico sex candidissimorum folio- rum, à reliquis distinctissimorum, & floris formam con- stituentium sessilibus congeruntur. Hæc florida, a floribus, & foliis distincta alba folia, dein deciduis floribus, unà cum fructu incrementum summunt, & perennant; nec decidunt, sed semper fructibus substrata eodem conco- mitantur. Fructus parvae sunt glandes in caliculo denti- culato, faucis leviter adurentes. Hic frutesc scandens, & Baligarah arbor quoad formam, uti & nomen cum salice peregrinâ Leonhardi Rauwolfij, seu Maurorum Garab, nonnihil affinitatis habere videnter, è qua scilicet fit Aphronitrum igniarium pulveri parando, uti in Luzone ex Balibago, & Bagatbat arboribus. 143. Malasavia. Volvulus est ferens Folia sociata, mag- na, ut Folium Indum, & ut hæc, quinis majoribus fulcita nervis; ad horum genicula binos racemos vasculorum triquetrorum, seu ex tribus latis, papyraceis hemicyclis, & divisilibilibus alis constarum, habentium Semen com- pressum in latis, & argenteis folliculis. Radix capitata est, & esculente. 144. Aristolochia Clematis Luzonis. Sarmentis scan- dendo longissimis, altitudines quasi superat arbores. Fo- lium limum alternum, spithameum, palmo latius, trinis luculentioribus, & aliis quam plurimis dotatum, in mucronem protensum. Flore, & seminis pericarpium similia reliquis Aristolochiis, sed crebra racemis ad foliorum exitus. Radix longè serpens, sesquiuncialis, corticis crassì, subflavi; ferventis est saporis. Utuntur radice Indi in ventris torminibus, ad ciendos menses, partum, & secundinas, obstructionibus, contumacibus flatuum copià, nec non in erosionibus gingivarum: Et Ubintihan, Malanbi, Bitinbitin & Timbatimbangan vocant. 145. Malanino. Volvulus est magnus. Folia habet magna, & è regione posita, ut arbor Nino; Fructus pariter similis est fructui arboris Nino, sed compressior, creber, subflavus, & rubescensibus flosculis pentapetalis, ut Nini, ex ipso fructu undiq; procedentibus consitus. 146. Volvulus Amygdaloides. Folium habet spithameum, ferè bipalmum latum, alternum, crassum, & quasi coriaceum, obscurè virens. Fructus quoad putamen carnosum Amygdalo simillimus, uti & putamen lapideum; sed major, prout & Nucleus, qui flavescit, & quasi ex crebris fragmentis compactus est, ut nucleus Cacao; saporis adverfi. Nascitur Silanij ad fluvium. Sect. XII. Scandentes folio composito. 147. Volvulus Pineae Veronifugo, Indis Niongiogan, & Bavaybavay. Uno ramusculo communiter decem habet Folia, & hæc ex adverso posita, palmum lata, sesquipalmum, aut spithamam longa, mucronata, & lètè virentia. Flore in ramuscilorum provenit summitatibus, racematim cohaerens; est autem ex longo, & tenero tubulo pentapetalus, inodorus, externè candicans, internè ex gratiosa pallescens purpurea. Floribus succedit pentagonus, & pentaforis Fructus, niger, corticosus, & fructui Bilimbin simillimus, sed vix uncià longior, qui corticoso putamine rejecto nuculam offert formæ pineæ, sed ex quinq; hemicyclis carinulatam, saporis grati, ceu Cocci teneri, qui lumbricos, & ventris tineas pellit, & interimit. Si in... caute, & in copia offeratur, singultum causat, & fitim. Idem praestat foliorum Succus, qui & oculis inspersus, nubeculas discutit. Sect. XIII. Scandentes minus cognitae, folio composito. 148. Lignum Sanctum in Luzone vocant lignosa, brachiata, subrufa, porosa, saporis non ingratia, cortice vestita, ex subfulvo, & phoeniceo variegata, & transversim dissecta, multoties ex interveniente cortice quodammodo effigiem Rosae exhibentia Sarmenta Volvuli Maximi; quem Indus Camurim, & Tagalijs, melius Tacilis vocat, Hispanus Palo Santo. Cortex internè interveniens, & Rosae folia interstinguens indicare videtur Sarmentum non tantum ab intrinseco, sed & forissecè accrescendo fumere incrementum, & augmentari. Folia gerit communiter ex 14, 16, aut 18 composita; folia specialia ex subrotundo mucronata, alternè appensa, in quibus nervuli per ea discurrentes quasi alia depingunt folia. Fluviorum amat ripas: De Flore, aut Fructu nihil scire potui. Sarmenta vulgus Quaiaco utiliter substituit; sudores potenter promovere expertus sum in refrigeratione, & Morbo Gallico: Concoctionem adjuvare de reliquo, & cibi dejectam refareire ferunt appetentiam; prægnantibus tamen sine abortûs periculo exhiberi non posse. 149. Camasga. Frutex est scandens, cujus vieta sarmenta Indis ligustrum praestant sepibus colligandis. Foliwm, quod alternè provenit, componitur ex aliis sesquiuncialibus, oblongis, mucronatis, exsiccatis, subalbidis, & subhirsutis, sibi oppositis 25 foliolis. Florum congesti, & breves ramuli parvos, candidos, inodoros, & pentapetalos sustinent floresculos. Sarmentosum lignum fruticis Camasga concilium, & decoctum multi utiliter calide ad instar Tchia bibunt, defatigati nempe ab itinere, quos reficit. 150. Volvulus Malarayo. Magnus est; Sarmenta crassitudinis carpi, levissima, transversim recisa varias spongiosae materiae exhibent figuræ. Cortex cinereus, alper. Foliwm Pyri, quinum in uno ramulo. Sect. Sect. XIV. Scandentes minus cognitae, folio alterni exeunte. 151. *Volvulus Absynthites*, Indis Macabuhay, aut Macabubu-hay, id est tribuens vitam, aliis Panavan, Paligauan, & Tagnantagnan. In dumetis, & umbrosis pasim proveniens, longiflaminis scandit Sarmentis, digitum crassis, nodis verrucosis obstitis, ex phœnicco luride virentibus, splendicantibus, Viperas quodammodo referentibus, & harum ad instar senectam deponentibus, sub quâ Cortex crassior, carnosus, & lètè virens, & sub hoc Medulla constans albis, & tenacissimis filimentis; ex quorum contextu Indi elegantis curiositate armillas, moniliæq; à venenis, ac peste, ut ferunt, praeservantia componunt. *Folia* hederacea, subrotunda, mucronata, alterna in longiori pediculo, Saporis, ut Sarmenta, Absynthio magis amari. *Flores* mittit in sesquipalmaribus ramusculis, plures, herbaceos, cum apicibus flaventibus, tripetalos, inodorus. *Sarmenta* aere suspensa, aut plantæ reclissa arboribus involuta diutissimè virent, & vivunt; imò & folia emittunt: Et, quod admirandum, filaments filum ligatorium crassæ, rectissima, septem sèpe, aut plures longa Orgyias, terram, ut radicentur, quærentia demittit; ubi radicantur, & sarmenta jamjam marcescentia denuo restaurant, reficiunt, & refocillant. *Succus*, aut *Vites* decoctum Sarmenti assumptum venenis adversatur, febres, praesertim tertianas, infringit. Lepram, & Morbum Gallicum curare ferunt; & ut reliquæ tumorum efficaciùs dissipentur, ocyûsq; exulcerationes fordidæ, & gum-mata Gallica mundificando ad cicatricem perducantur, lotiones, fotus, infessus, & balnea vaporis sudorifera inde parata adhibentur: Radix summopere laudatur ad dejectam cibi appetentiam restaurandam, ad diarrhoeas item, & vomitus fistendos. Oleum ex farmentis, & *Sesamo* insolatione paratum ad praesentiam Malefici Barang effervescere narrant. Nonnulli Oleum componunt Polychrestum ex Paligauan, Nglafson, Pangaguasoa, Manungal, & Borogtongon. Succus ablaetan dis defertit pueris. Sarmenta contusa curant manantia ulcera, & Ten id est. 152. Alanguilang Baguin. Foliwm exercit alternum asperum, subhirsutum, spithameum, palmum unum latum, parte pronà attrè virens, tersumque. Flore insidens tribus flavis, & convexis alabastris, magnus est, atro purpureus, inodorus, hexapetalus; folia oblongo-obtusa. Floris umbilicum flavus, echinatus, sessilis, & moro compar, ex crebris, & oblongis seminibus coagmentatus occupat nodus. Frutex est scandens. 153. Banag Camagsa, seu Ronas, aut Ubinibihan vocant Indi hujatem Pseudochinam. Sumitur, & substituitur pra China præmissâ decoctione. Reperitur duplex; subdulcis, rubra, folio perampto. Altera alba, radice amara, & folio angusto, mucronato. 154. Pilipoc, vel Pilipoc. Spinosa est planta, & scandens, ut Lactang, cujus Sarmenta transversaliter scissa ipsdem gaudent circulis, quibus Sarmenta Lactang, sed alba sunt, solidiora, & non flavae. Deseritur Leyte, Otton, Baraguen, & Panay; amat umbrosa, & saxosa. Foliwm dilute viret, quasi frontatum, alternum, spithami brevius. Radix majuscula, longa, lignosa, candida, amara cum acrimonia, odoris petroselini, non raro tuberosis excrescentijs inaequalis. Venenis omnibus efficaciter resistere tradunt, sagittarum vero veneno infectarum vulneribus officere; alvum pulveris 3ij sine molestia repurgat, & in affectibus dubiis, & incertis curandis (hujusmodi multa Indi recommendant) securum esse medicamen refert Nirembergius. Philipog quatuor reperiuntur species; dua; scilicet Mas & Femina in petrosis, & alia dua in montibus sylvosis. Mares corticem habent asperum, magis morellum, & sine mora scandunt. Femina plus repunt, quam scandunt; corticem habent tersum, & magis amarum. Folia Lauri majora. Montana omnium efficacissima, imo & aliarum Contrayervarum, id est Antidotorum corrosiva. Furgat Purgat bilem, & pituitam, sed sola tardè, & leniter, quare vinta cum alijs propinatur. Rasura corticis aquâ subacta scabiem dergit, & exsiccet. Sect. XV. Scandentes minùs cognitae, folio è regione positó. 155. Mangagao. Scandens, & arborescens est planta. Folio ex adverso positó, longiusculo, parvo, & teso. Cortice aspero, crasso, amaro. Vires habet Daocar, & valet ad eadem. 156. Liguìstrum Molavin. Volubilis est planta, sarmentis pertinacissimis, unde à duritie ligni Molavin & nomen mutuatur. Folia gerit atro-virentia, splendentia, neglectiùs crenata, in sessili pediculo, sibi ex adverso positá, spithamea, & palmum unum lata. Sect. XVI. Scandentes, quorum florem, fructum, folium aut horum ordinem ignoro. 157. Pangalamayo. Planta Scandens; laudatur ad mammas suppuratas, & dysenteriam. 158. Hogaban, vel Ugaban. Convolvuli lac clarificat visum. 159. Bolongan. Convolvulus folium habet Cannacori, sed odoriferum: Invenitur mas, & foemina; hæc censetur efficacior, & habet folium atro-virens. 160. Bucao. Convolvulus, fructu rubro, Bahay simili, qui maturus nigrescit. 161. Alilitan. Volvulus, folium habet pilosum, laciniatum, mediocre; Sarmenta, ut Camote. Valet ad tumores discutiendos, & pruriginem Basal folium contusum, calce mixtum impositum. Est verò Basal Eruca pilosa, tactu pruritum molestissimum causans, & exulcerationes, manantiæ faciens ulceræ. 162. Me- 162. Malifad. Convolvuli fructus dolorem sanat ventriculi, & vulneribus telis intoxicatis factis medetur. 163. Talorog. Convolvuli radix valet contra febres, diarrhoeas, dolores, & mortus animalium venenatorum. 164. Calingag. Volvulus Alexipharmacus, folio longiusculo. 165. Caviran. Volvulus ad genicula corniculatis aculeois armatus. 166. Hagur. Planta scandens, spinosa, cujus radix admirabiliter adverfatur venenis. 167. Lamparahan, seu Baguin Famoso antonomasticè. Est volubilis planta, cujus Sarmenti Scobs, succus, aut decoctum potum, vel in enemate exhibitum Colicam, Choleræ morbi, & omnem ventris, aut ventriculi placat dolorem, & à viperis demorsis subvenit. Radix contusa, & impo- sita discutit Pamajæ, Lamparones, id est Scrophulas, ut folia Brassicæ Marine, Pes Capræ vocatae. Indorum non-nulli componunt Panaceam, ut volunt, omnia sanantem ex Lamparahan, Panuhat, Bayagcambin, Putat, & Mangungal. 168. Baguin antonomasticè, id est volvulus. Sarmenta, & virgulta habet vieta, & contumacissima, vicem praebentia ligustri. Folia sociatim fena, aut etiam plura in uno ramificulo, sesquipalmaria, & majora, trinervia, & ex atro-virente splendentia. Fructus sunt poma frequentia, sphærica, ex viridi flaventia, magnitudinis nucis juglandinæ putamine viridi liberatae, carnosæ, cum Seminibus crebris, compressis, nuci vomicæ caninæ vix non similibus, at minoribus, albicantibus, pellucidis, & quasi corneis, Saporis adversè amari. An species Nucis Vomicae Officinarum? Num idem ac Lamparahan? ignoro. 169. Duclitan. Volvuli prægrandis, ut Tugtungajas est. Sarmentum ligni porosi, cortice mollioris, dilute rufi, corticis crassii, subrufi, asperi, solidi, & insipidi. Rasura vulnera recentia 24 horarum spatio admirabiliter confolidat, ulcera antiqua detergit, & sanat. Pota partum accelerat, Ierat, & sectum expellit mortuum sine morâ. Alij Palo de Cap Franco vocant; affertur ex plagâ Honda. Alijs Palo de los Sambales. 170. Malasauva. Est aliud etiam scandentis plantæ lignum, minus crassum, æquè ut Duclitan vulnera efficacissime ferruminans. An Tugtungajas Maragondonensis? Lignum vulnerarium Paynan de los Aetas, mi fallor, idem est ac Duclitan, forma siquidem, soliditas, & sapor eadem cum illo. Distinguuntur à Tugtungajas, solidiora siquidem, & ponderosiora sunt. 171. Baclaracar. Est Sarmentum volvuli, consolidans, facie radicis liquiritiae, cortice aspero, ligno solido, flavescente, poroso, saporis acerbi. Defertur Zebuc. 172. Malacatmon. Magnæ, & scandentis plantæ Sarmenta incisa aquam stillant limpidissimam, dejectionibus cruentis, & hepatis calidiori salutarem. Pariter & conducit inflammationi oculorum, gutturis, & faucium aphthis in collutione, & gargarismo. 173. Abonglug. Planta est scandendo se se involvens. Folia foliis Pitipoc angustiora. Cortex cinereo-fuscus. Radix alba; lignosa Trunci materies flavescit; saporis est stypticci, subsalsi, amaricantis, demum mordice morsicantis. Valer ad eadem, ad quæ Daocagay, seu Igafod. 174. Panilon. Planta amplexicaulis, magna, ut Abonglug. Cortex Sarmenti niger, & glaber. Lignum coloris lutei. Mas, & femina, utraq; odorifera, sed femina vehementius, ita ut dolorem causet capitis recenter recisa; saporis adversi, & satui. Usus cum alijs contra venena. Fæminam alijs Paulan vocant. Species tertia ligni albi, minus odora, & minus efficax est. 175. Sumpa antonomasticè, id est Contrayerva, seu Antidotum. Planta est scandens, arborescens, alexipharmaca, seu venenis resistens, purgans. Cortex albicat. Folia similia juglandinis, læte virentia, tersa. Utuntur cortice, & radice, quæ amara sunt cum acrimoniâ, & stypticitate. Usus, & dosis Delabrab, seu Tabas. 176. Palacat. Volubilis, & arborescens planta, ligni folidi, deforis coloris Daocagay, sed obscuri magis. Cortex rubens, crassus digiti dimidium, qui masticatus salivam reddit sanguineam, adstringens cum aliquâ acrimonîa. Folia inconcinna, spithamea, &c ad exortum duodecim spinulis munita. Alexipharmaca est. Palacat arborem vide suo loco. 177. Hanboboaya. Planta est scandendo arborescens, similis Panilon, cujus fere coloris est lignum Sarmenti, sed crassius. Sarmentum totum verrucis oblitum, tenax, pertinax, &c vietum, ita ut pro anchorarum deserviat camelis. Folia quasi laurina, minora. Radix saporis subamari, modicè ferventis, cum aliquâ adstrictione. Additur Antidotis. 178. Panabol. Planta scandens. Candes ex albo flavet. Folia sunt Aurantij. Radix piper sapit. Est unum ex praestantissimis Antidotis; exhibetur communiter Maguindato commixtum, & optimos sortitur effectus. Panabol arborem vide suo loco. 179. Caobos. Planta est scandens. Cortex Sarmenti niger. Lignosa materies ex albo crocea. Folia pulchella, spithamâ longiora, ad taetum aspera. Radix ex adstringente saporis adversi cum aliquâ acreline. Immiscetur Antidotis. 180. Mangoncong. Planta scandens. Cortex coloris ex rufo nigrescentis, parvis verrucis tuberosus. Lignum solidum, subsuscum, amarum cum aliquâ acrimonîa. Vires Pilipog efficaciores. 181. Pamgnao. Planta sefe involuendo scandens. Folia gerit Olive folijs majora, & magis obtusa. Caulis parvis obductus spinulis. Radix Saporis boni cum modica morsicatione, cujus recentis corticis Scobs tumores resolvit, & inflammationes tollit. Siccare convenit fumo, non Sole. Appendix ad Scandentes, & Volubiles. 182. *Cayolacka* in Siao, Lelima Celebes, Taratara, vel Tadatada, & *Sandana Byfaiani*, *Kanchinhio Sinæ*, *Sandalo Hispani vocant* Lignum atro-rubens, solidum, ponderosum, gummosum, insiciens, Santalo Citrino odoratus, aromaticum, primum subdulce, mox amariusculum, & demum probè masticatum non nihilum fervens, brachium crassum, cortice & alburno liberatum, & communiter cavum. Mittitur *Batachina*, *Kauchinchina* sed pallescens. *Peta de Sanguil*, *Tahonungan*, *Siao*, *Buraguuen*, & *Camarines* solidius, & gummosius. Est autem *Convolvuli*, seu *Plante Scandentis maxima*, cujus Sarmenta non rarò femur crassa, cor, seu matrix. *Folia aiunt esse Rubi Idæi folijs similia*. Suffumigijis, & odoramentis dictatum est. An *Aspalathus Erysilceptrum*? 183. *Tinganpaquis*, seu *Saguinaguin*. Planta est *Sarmen-tis longè, latè; repens, & scandens*; orbatis folijs, quæ non nisi in apicibus proveniunt. *Fructus promit per intervalla Palantani* similes, minores eis, quos *Obispos* vocant, saporis grati, si maturi; gaudet palustribus. 184. *Pangagbasun*. Planta arborescens, altissimè scandens. *Cortex subfuscus cum verrucis, crassus calami scriptorij*. Lignosa radicum, & fermentorum materies porosa, cum matrice spongiosa. Saporis amari, & adstringentis est cortex. Gaudet viribus iisdem, quibus arbor *Pangagbasun*. Eadem esse videtur, ac *Igasur*, & *Daocagay*. 185. *Malacapulco*. Planta aliis subtorni gaudet creberrimis fermentosis virgultis. *Folia alterna, composita communiter ex 13, paimum longis, sesquiunciam latis, subrotundis, ex adverso subincanis*. 186. *Niogniogan altera*, *fructu tetragono*. Volubilis est planta, fermentis pertinacissimis arborum altissimas con-scendens. *Folia trinervia sociatim exeunt, 6 aut 10 in uno* uno compositorum folio. *Semen* *vascula* tetragona, altè alata, papyracea, unam inludentia nuculam oblongam, striatam, molliusculam. *Capreli*, quibus se se spiratum innecit, bifurcati sunt. 187. *Volvulus digitalifer*. Longis scandendo sarmentis folia exerit alternè, pentaphylla, lætè, & splendidè virentia; ad horum sinus forsiculae longiores, ad extremum fissae, & in varios convolutæ cincinnos. *Vascula* solidiuscula, digitum auricularem crassa, longiora effingentia, digitalia, coloris ocræ, & in summo tribus valvulis dehiscentia, in cubitalibus congeruntur racemis. Florem, & semen necdum habere licuit. 188. *Planta fruticosa scandens*. *Folium* habet subincisum, alternum, sesquipalmare, palmum latum. Ad horum sinus in longioribus racemulis fructus flaventes, exiguos, sparsim appensos. 189. *Gayduygayduy*. Planta est volubilis. *Folium* mitit alternum, lætè virens, crenatum, ferme sesquipalmare, subrotundum. Seminis papilionacea *vascula*, triquetra, coloris palearis, in ramosis, spithameis, & longioribus racemis ubertim conglomerata. *Semen* spadiceum, parvum, cordiforme. 190. *Colutea scandens*. Frutex est ramosissimus, longè repens, & scandens. *Folia* ex 17, 19, aut 21 Senæ paribus componuntur. *Flosculus* albidus, exiguus, galeatus. *Folliculi* compressi, ut Senæ, communiter biventres, deforis lunato orbe notati, scilicet ubi *semen* delitescit, quod majus est, quam Senæ, Phaseolum referens compressum. 191. *Ubayban*. Frutex est scandens, similis fructui *Camagfa*. *Folium* sesquiunciale, inferne canescit, superne ex atro-virente splendidat, obtusum est, & alternè exiens, & 30 circiter in uno spithameo, majori, seu composito folio. *Flosculi* pusilli, aurei, ad foliorum exitus, quibus succedunt baccæ similiter aureæ, magnitudine ciceris, sed compressæ, & senis carinulis, ut fructus *Panquiling*, sulcatæ, continentes *sena*, nigra, & angulosa *semina*. 192. Scandentis Plantae Malacatmon Folia alternè enascuntur, solidiuscula sunt, & aspera, palmum lata, spithamam longa, rarius, & majusculè dentata, & nervis crebris ad marginem usq; protensis fulcita, folijs arboris Catmon similia, sed non tam ampla. 193. Vaynillam, id est Vaginulam, siliquam esse tradunt plantæ volubilis Hernandez, & Piso apud Raium. Mihi scìcitanti de plantà Jac. Antolinus affirmavit esse fructum arboris mediocris. Idem asséruit Emanuel de Leon, qui pariter Mexici, & Peruvij, ac Antolinus, diu vixerat, addens esse fructum arbusculorum, altitudinis, & similitudinis Genistæ, folia habere pauca, & longiuscula, Vaynillas plures simul congestas pendere à caudice, & ramorum majoribus; Odorem esse proprium, non adscititium, ut quidam volunt, & à longinquò percipi odorem arbusculorum, cum & ipsa folia eodem prædita sint odore. Abundat ad portum Acapulco. In Yucatan vocant Czijzbik, id est Capsicum Stupidum. Vaynilla est Lobus oblongus, aromaticus C. Clusii. Hæc interim, donec Mexico, & Peruvio, unde pleniorem expetij notitiam, certior fio, aut planta Acapulco adferatur, unde expecto. Vaynillam recentem Josephus Encalada ait esse Lobum teretem, flavescentem, ferme cubitalem, & pollicem crassum, si habitior fuerit; qui ad solem curatus, seu paslus in striatam, seu rugosam, nigricantem, & odoriferam abit siliquam. 194. Planta Scandens Morifera. Folia promit subro-Fig. tunda, sesquipalmaria, alterna, ad quorum finus continuò super divisum pedunculum bina quævis rursum binis substratis foliolis complexa, subrubra mora exeunt. 195. Taguina, alijs Galamay, Calangcang, Carangcang, aut Cayangcang. Planta est scandens, gaudens innaiici, & involvi arboribus emortuis, quandoq; tamen in magnam, & vastam affurgit arborem. In Marem, & Poeminam distinguunt Indi, hanc Calangcang vocant, & Mare magis odorifera est, caudice ex albo viridelcente. Folia communiter quina uno cohaerent in longiori pediculo, sed & fena, sep- Eeeeeeeeee tena, tena, aut novena nonnunquam connectuntur; sunt vero sublustria, tersa, nervis carentia, crassiuscula, palmaria, & longiora, obtusa. Flosculi pusilli, ex subviridi flaventes. Fructus sunt baccæ virides, sphaericae, hexagono vertice notatae, in botro corymboide, quasi ex crebris umbellis composito. Ramuscule resecto gutta stillat resinosa, lactea, odorifera, quæ temporibus illita dolorem lenit capitis. Arbor stillat liquorem copiosum, coloris, & consistentiae succini, ubi induruerit, Hispanicae ceræ ad instar impressas reddens formas. An species Terebinthi dicenda? Ex apicibus parantur balnea Morbo Gallico, Lepra, Scabiei, & dolori capitis proficia. 196. Capparis Luzonis, Indis Tagaran, Xhabagat, & Bagit, distincta est à Cappare rotundifoliâ, ut & acutifoliâ Hist. Ludg. prouti & à Tabagineâ, seu leguminosâ. Longis autem, crebris, spinosis, & circumadnascentibus, superistratis protenditur virgultis; arborescentem caudice bicubitali non vidi, nisi semel; de reliquo Cappari rotundifoliæ similis, at folio longiusculo, mucronato, biunciam lato, palmam, aut sesquipalmam longo, & alterno positu enascente, è cujus angulo Cappares, sive florum conceptacula, aut petioli seriem septem, vel novem propendent in flores, seu rosas parvas, quadrifolias, è candido rubentes, & infinitis fibrarum stipatos cirris, unà cum stolone expli-candis. Fructus est pomum rotundum, minori Myrniaco æquale, quod maturum bellè rubet, & decussatim dehiscit. Semen reniforme, subsulcum, crebrum, Piso minus. Radix cortice tegitur crasso, albo, & solidiusculo; ut rotundifoliae, & ejusdem usûs. Hujus scobem ad vulnera recentia ferruminanda inspersam Indi unicè commendant. 197. Jasminum vulgare album. Baccas fert rotundo-oblongas, virentes, dein ferrugineæ nigrescentes, morellæ tingentes, ut baccæ Myrtillorum, & semen continentis, gigartos longiusculos. 198. *Jasminum* Luzonis, seu Indorum Camunin, Mola Fig. vin, aut Banati, seu Buxo-jasminum. Arbuscula est ramosa, foliosissima, spontanea, & umbras amans, rarò crassitudinis femoris, ligni solidissimi, flaventis, ut Buxi, aut Euonymi vulgaris, quem alij Tetragoniam, & Fusarium vocant, tornatilibus accommodatisissimi. *Folia* atrè virentia, tersa, & splendentia, obtuse mucronata, frontata, uncialia, aut longiora, crassiuscula, ex amaro acria, folijs Myrtisimilia, communiter septem, aut novem, ad summam 12, aut 13 in uno compositorem, alternè, vel sociatim appensa. *Flores* ad apices in fasciculis prodeuntes, candidi, odoris Jasmino-suavioris, pentapetali, decem crocatis staminibus, & umbilicato stylo referti. *Fructus* sunt baccæ rotundo-oblongæ, in mucronem desinentes, virentes, mox rubentes, magnitudinis minoris avellanæ, hirsutis gravidæ arillis. Radicem vires venenis efficaciter resistere prohibent. *Foliorum*, & rafuræ corticis decocto fovent vulnera sagittis intoxicatis facta, & ictus, & exulcerationes ex ictibus animalium nociferorum ortas. 199 *Jasminum*, Arabum Sambach, seu Syringa alba, Indis Sampaga, & Marol, in Luzone colitur tripex. *Primum vulgare*, folio ex adverso prodeunte, ad summum palmari. *Flore* communiter ter trino in uno fasciculato, ex duplici ordine, & 9, 10, aut 12 folijs composito, in caliculo ex novem radijs. Hoc diligentì curâ arborescit, & multitudine florum compensat simplicitatem. *Fructum* rarò ferre, aut persicere videtur, cum qui se eum observasse assentat, praeter Rainum, inveniam neminem; & in Plantis ultra decennium excultis, caudicis tricubitalis, & uncias quinque crassis, necdum observare posuerim, praeter rudimentum inane. *Planta* Cortice obtegitur ad Caudicem cinereo, exalbido, & triabili, necnon acriusculo caeterum vitiosè luxuriat, & nisi frequenti cohibeatur putatione, sylvescit. & in virgulta 4, aut 5 ulnarum vimea, & farmentola profunditur, non tamen vieta, ut ligustri vicem præbeant, sed fragilia, nec teles alijs circumvol- volventia, sed longius serpendo excurrentia, & crebro radices agentia, nisi pedamentis adligata arborescere cogantur. Ut laetius, & uberior florescat in Decembri aut Januario putare convenit in Luzone. 200. Sambach alterum arborescere respuit, virgultis gaudet crebris, & tenuioribus, folijs similibus priori; flore polypetalo, communiter trino in uno pedunculo, gratioso, ex pluribus ordinibus, qui folia circiter 24 radiatim in orbem spargit, relictis in medio alijs petiolum constituentibus, quae nunquam, aut tandem marcescentibus prioribus foliolis explicantur. 201. Sambach tertium, vulgus Japonense vocat. Luxuriat rarioribus sarmentis, quae nunquam serpunt, sed recte attolluntur, & non, nisi in fictilibus, excoli gaudet. Folia communiter trina, ac trina caliculum ambiunt, quae angustiora sunt duobus prioribus, verum & quatuor, sex, aut septem numero caulicum cingunt, & sape in apicibus frequentissima quasi in Thyrsus conglomerantur. Flos polypetalus, centifolius, communiter unicus, pulcher, & rarus; alia propullulat & monstruosus, ita ut millena folia gerat, sed tunc non explicat aequaliter, verum uno, aut duobus lateribus, vel marcescentibus floris primi aliquot ordinibus, alter ex eodem caliculo ex confusa illa innumerabilium foliorum congerie medium floris occupante, quasi posthumus emergit, propullulat, & assurgit. Radicis Sambach Orientalis succum, aut pulverem ad 3jj exhibitum, partum accelerare tradunt. Alij in balneo vaporoso commendant. Radix in dolore dentium, astmate, lethargo, & paralysi utiliter masticatur. In febribus datur Pulvis ad 3j. Occidentem spectantem venenum, & nocivam esse volunt. An Arbor, cujus radix Orientem spectans antidotum, occidentem ipsum venenum, de qua Pineda, & alij. Folia contusa ulceras antiqua manantia, & serpentia detergunt, cohibent, & dolorem leniunt. Aqua, aut infusum florum visum acuit. De Oleo vide Raium. 202. Panustus. Frutex est scandens, folio conjugato, amplo, plo, villoso, in ambitu rariùs fimbriato, & septem luculentius eminentibus nervis fulcito. *Fructus* quadrangularis, in mucronem abiens, minor avellanà, pulvere repletus, in racemo prælongi cohæret pediculi. Decoctum foliorum *Panystus* Vites dentes vacillantes confirmat, gingivarum, & maxillarum resolvit tumores, & fauces exulceratas sanat. 203. *Camunin alterius*, seu montanæ lignum Hispani Palo de Mierda, id est lignum Stercorarium ob gravem odorem vocant. Ex fusco subcroceum est, solidum, & ponderosum, optimum, & efficax contra contagia, quod ex insula Capaloa, Tayavas inter, & Malimdic sita desertur. Scobs allio, & Affa foetida contulis permixta, & illita spasmo medetur. Differt à priori, quod *folium* gerat minus, florem inodorum, *lignum* confrectum, & ustum odoris gravis, &c. 204. *Taratara*. In Camarinorum vico Tabaco, qui insulan Catanduan respicit, abundat, ubi ab Indis Balongauvit audit. Scendentis fruticis est lignum, *Cortice* tegitur exalbido, maulcoso, scabro, sub quo liber corticosus, subtuscus, saporis nullius manifesti. Alburnum porosum est, purpurea matrix inaequalis. *Folia* non sunt Rubi Idæi, ut mihi retulere, sed sunt folijs salicis ampliora, communiter palmaria, aut longiora, ad summum bipalmaria, & uncias duas lata, alternè exeuntia, atro-virentia, sublustria, odoris sylvestris, quing septem, aut novem in uno compostorum, quorum supremum semper majus cæteris, quæ pariter alternativum appensa sunt ramulis, punctis albis notatis. 205. *Suasa*. Similiter scandentis fruticis lignum est, sed flavum, & Taratara magis odoratum. Hoc ab Indis, & Hispanis in Lazonne pro Santalo flavo, ut Taratara pro rubro, sed perpetam habetur. Aliud ferunt reperiri æquæ scandentis plantæ odoriferæ lignum, & album. 206. *Frutex spinosus scandens*, fructu pentagono, echinato. *Folia* gerit ad virgultorum geniculos, similia folijs Batele, plura limai, & incerti numeri, & formæ, ac magnitudinis, congesta; ubi & binis aduncis defenditur aculeis. *Fructus* val- vascula in ramosis, & magnis racemis, uncialia, oblonga pentagona, quinquovalvia, echinata, & nescio quid viscosi glutinis oblitera, nucleum continentia oblongum, fossulâ hiantem. 207. Macabuhay acta. Frutex est scandens, folia ampla, alterna, tenera, rotunda, in exiguum vergentia mucronem, acetosa, quinque luculentioribus stipata nervis, in spithamino pediculo. 208. Panalongdong, alijs Camagsa. Distincta planta à Camagsa, seu Ligno Sancto, sed planta scandens, ut illa, sarmantola virgulta mittit, vieta, Bexuco pertinaciora, & magis durabilia, nigerrima, ut Corallium nigrum. Folia folijs cannæ similia. Flores parvi, rubelli. Baccæ rubrae, rotundo-oblongæ. Radix multiplex, cortice nigro, odoris, & saporis aromatici sine acrimoniâ, convestita. 209. Talongotong. Volvulus succi rubri, ut Binonga. Utuntur decocto epoto in exituris, affectibus scabiosis, & abscessibus internis. Folia ampla, ut Mavolo. 210. Rosa sylvestris scandens Luzonis. Radix Plantæ mediocris, cubito longior est, crassitudinis palmaris, cortice tenui, papyraceo, fulco intecta. Caro alba, dulcis, rapo magis compacta. 211. Pating Prima, alijs Salibangbang-baguin. Flos non est penta-sed tetrapetalus, croceo-rubens, in bicubitalibus alternatim spithameis ramusculis brachiatis racemis, exceptus tetraungui perianthio, & trinis crocatis staminibus, & siliquulae rudimento, seu embryone dotatus. 212. Dilan-butiqui. Planta scandens, distincta ab arbore, radix ligneo-fibrofa, cinerea, saporis acriusculi ut Camaysan, cum aromaticitate. Utuntur eà Indi in Cachexiâ, obstructionibus, & cacochymia.