Responsio Almi Collegii Romanorum Archiatrorum ad Epistolas Clarissimi D. Raymundi Vieussends Medicinae Doctoris Monspeliensis, in Qua Potissimum Agitur De Existentia Salis Acidi in Sanguine, & De Proportione Principiorum Ejusdem Scripta Per Jo. Mariam Lancisi Olim. S. D. Innocentis XI. Med. a Secretis & Nunc Archiatrum Collegialem, & in Romano Licaeo Theoricae Extraordinariae Professorum
Author(s)
Jo. Mariam Lancisi Olim
Year
1700
Volume
22
Pages
13 pages
Language
la
Journal
Philosophical Transactions (1683-1775)
Full Text (OCR)
declined by degrees, till it came to be of a common rate with that of others. He can't do so good a days work now as he was wont, but has almost recovered his wonted strength again.
Bury, Jun. 26. 1700.
VI. Responsio Almi Collegii Romanorum Archiatrorum ad Epistolas Clarissimi D. Raymundi Vieussends Medicinae Doctoris Monspeliensis, in qua potissimum agitur De existentia Salis acidi in Sanguine, & De Proportione principiorum ejusdem Scripta Per Jo. Mariam Lancisi olim. S. D. Innocentis XI. Med. a Secretis & nunc Archiatrum Collegialem, & in Romano Liceo Theoricae extraordinarie Professorum.
Clarissime Vir,
Tiamsi pro tua singulari sapientia nobis, & Orbi apprime jam nota, ipse abunde per te sapis, Eru-
diitissime Vir, nec alienis eges consiliis, tamen cum plerumq; fieri soleat, ut aliena rectius, quam nostra per spectiamus, merito tu alios in Consilium vocas rei, vel eo argumento abstrusissimæ, quod nobilissimus Boyle camdem sine intactam, certe imperfectam reliquit. Legimus magna sedulitate summarium edendi per te operis, & gratulamur, non tibi solum, sed universæ quoq; Literariae Reipublicæ, si aliquandò aliquem inde Collectura sit fructum. Dolemus interæa faciam per nos ad te responsonem transmitti, & multo fatius discruciamur, quod unica hæc nostra tribus ad nos datæ Epistolis sufficere debat. Sed hujusmodi tardita-
tem non modo non negligentiae nostrae, sed ne occupationibus quidem tribuas, quae, & si summa sint, tamen nullae esse possunt tantae, ut nostra erga te officia admodum valeant retardare.
Hujusce Morae in causa fuit, partim, quod tardius quam par erat, à Tabellario Gallico (cum quo nullum alioqui nobiscum commercium esse solet) priores Literae tuae reddita fuerunt; partim etiam, quod, ut sententiam nostram tibi aperiremus, nonnulla tentamina chymico-mechanica praemiata erant, que, ut ipse judicare poteris, non modicum temporis insumpserunt: Verum à proloquio aggrediamur ad rem, ipso tamen in limine monentes, nos ad te, tamquam ad virum ingenuum ingenuos scribere; ita enim, omni semota assentatione, futurum arbitramur, ut neque nos suafisse, neque te consultum fuisse paniateat.
Imprimis igitur, ne nobis, tuam huc transmissam Chymicam Sanguinis Analysis, & superstructas meditationes candide ad examen revocantibus, ullae occurrant ambages, patiaris, rogamus, ut protensum ordinatumq;tuorum experimentorum progressum,in duo potissimum restringamus Problemata, quae nostrae hujus responsionis Scopus erunt: Quærentes Scilicet prius, an praeter sal acre, & alchalinum, volatile, & fixum, ullum sal acidum, & an qui tua industriæ ab humano sanguine Spiritus acidus elicis, eidem circulanti sanguini praecxtiterit? Poterius vero num proportio, quam partes sanguinis à natura inter se quantitatis, & ponderis habent, ullae arte ad certas regulas reduci pessit? Ea enim, quae de bilis destillatione, diversæ cum acidis miscela scribis te expertum fuisse, accuratum seculi genium imitant, omniumq; proindè Medicorum Calculum, fore ut sint promeritura speramus.
Et quantum ad prioris attinet Problematis solutionem, tecum fatemur solidum esse errorem, sal acidum à ganSuine separari non posse: qui enim hoc negant, sup-
supponunt acidum sanguini non inesse: esse autem vel ipse docuit Hippocrates lib. de Vet. Med. & quod omni plus valet Auctoritate, multae rationes, atq; obvia plurima experimenta apertillime convincunt: enim Sal Marinum, aliaq; multigena Salia acida paßim cum cibis, & potibus intra sanguifera infundimus, quae quamquam in statu naturali majori ex parte dulcisicata volatilizentur per alchalina, sæpe ramen fit, ut in morbis, ad nativum fixationis statum restituta, secernantur a sanguine, & extra Corpus deriventur sub forma sudoris, salivæ, urinæ, aut aliorum ichorum, ad gustum evidentissime acidorum.
Neq; ullus dubitationi Locus esse videtur, quin Sal Marinum, quod inter acida reponitur, sanorum etiam Sanguini inexistas; si enim portio aliqua cruoris, e vena profilientis, super talci laminam extendatur ac sponte exiccanda relinquatur Curiosum exhibet spectaculum illam cernenti per Microscopium, duplex enim salis species occurrit, una quidem figuræ salis Communis, altera vero salis volatilis. Quinimo sanguis, in turmo exiccatus, igniq; admotus, flammam concipit cum strepitu, crepifuq; marini salis, ut notat clarissimus Boylaeus in Hist. S. H. qui ad titul. 22. ejusdem Historiae pressius Loquendo, scribit se valida calcinatione tres, aut quatuor drachmas salis fixi Sanguinis extraisse, quod comperit, ut exspectabat, ad instar Marini Salis. Jurè igitur constante, vel ad oculum existentia Salis acidi intra sanguinem, concludi meritò potest, idem sal acidum, obstreticante Chymiâ ab eodem sanguine extrahi posse. Accedit, quod cum nullus sit, vel hospes in Chymia, qui fætidum oleum à sanguine excludat, nullus pariter acidi existentiam in sanguine poterit insiciari, cum naturalem olei compositionem sulphureum acidum ingrediatur.
Dubium solutummodò, quod hac super re nobis adhuc supereft, illud esse videtur, an liquidum, quod tu in prima
prima epistola Sal acidum particulari Analysis ex sanguinis sale fecerni posse demonstras, & spiritum irritantem, atq; ipso Spiritu aceti acidiorem esse pronuncias, in totum, atq; integre sit ex Sanguine, an potius aliis incurrentibus, vel admixtis in ipsa praeparatione corporibus aliquid suae aciditatis debuisse affirmandum sit. Te non fugiunt, Clarissime Vir, quatuor illae regulae, quas subtilissimus Cartesius proponit his, qui humanis in scientiis errores vitare cupiunt, quarum prima, & postrema ad id collimant, ut nihil unquam certe verum esse admittamus, nisi quod certe, & evidenter verum esse competimus, & ut singulas occurrentium difficultatum partes ita enumerimus, & ad omnia circumspiciendo, nihil penitus omiserimus: hæc enim methodo omnis præcipitatio, aut anticipatio in indicando, ut idem concludit, diligentissime vitabitur. Hæc sane monitum te superfluum putaremus, nisi viam sternere ad roborandas difficulitates, quas nunc sumus exposituri.
Quamquam nonnulli ex chymicis caçà quadam in parentes fide constantissime tueantur, ignem, in Spagyricis destillationibus rebus ipsis admixtum, illarum texturis haud irretitum iri; ingenius tamen, atq; æquè experientissimus Boyl. Non solum in Chymia. Sceptico, sed strictius part. 4. Supradictæ hifo. agens de Chymicâ Sanguinis analysis, aperte fatetur, si non constare, num frequentibus destillationibus, particulae quædam ignis non possint identidem affociari particulis destillati Liquori. Et cum nemo sit, qui ignoret, ignem esse acidum sulphureum, nemo sane hæc de re ab omni se liberare poterit suspicione, nimirum ex Cartesij monitu, certe verum affirmare nequibit, spiritum acidum, qui a sanguine calcinato mediante igne reverberii elevatur, aliquam saltem suarum constituentium partem ignis miscelæ nequaquam debere. Neq; vero hujusmodi objectum diluitur per illud, quod tu subdis tentatum experimentum calcinandi sanguinem ad nudos
dos solis radios; ij enim, & probe nosti, & ignis sunt,
& ignem accendunt.
Quid! quod cineres poit calcinationem Libero aeri
expositi ab acido ambientis sale multum possunt mutu-
ari. Sed mittamus haec, ponentes pro certo, quod circa-
nis apud corpora destillata mixtionem, & circa hau-
stum acidi spiritus ab aere, nos adhuc tenet in ancipiti.
Ad id veniamus, in quo omnes Chymici unanimiter
consentunt, & tu quoq; Claris. Vir in scheda, prælo
commissa & postreme ad nos missa, publice profiteris
Terræ omnes bolares spiritu gaudent acidulo, quo fit,
ut, si ipsæ seorsim a quovis alio corpore, per retortam
destillentur, acidum spiritum de se emittunt. Quis igi-
tur attente animadvertens modum quo tu a fixo san-
guinis sale, spiritum, aceti spiritu acidiorem separas,
maximo statim jure non supficabitur, acidissimum hunc
spiritum non solius sanguinei salis fixi, sed duplæ ma-
joris boli partis, qua in destillatione admisces, prolem
habendam esse? Atq; ea quidem ulteriori cum ratione
qua chymici solent ex marino, exempli causa, sale eo
copiosiorem acidum spiritum elicere, quo majorem bo-
li molem eidem admiscuerunt. Adeo vera sunt, &
boli miscelam ad acidi spiritus productionem, ac multi-
plicationem plurimum conferre, & neminem certe af-
firmare posse, id quod a mixtura fixi sanguinis, salis,
ac boli Chymicis ex organis profluit, totum ab alte-
rutrius textura folummodo derivare.
Sed inquis, Vir Clarissime, si vos firmum ratumq;
habetis, humano sanguini marinum praæ caeteris sal
naturaliter inesse, modum saltem ostendite, quo citra
novi corporis additamentum, acidus spiritus abeodem
elevari posset? Profecto, ne tecum tenaciores vi-
deamur nostrorum experimentorum, quam viris con-
gruat ad libertatem natis, fatemur, nos, animo re-
volventes, bolum distillandis acidis salibus eam ob
causam admisceri, ne igne fundatur, fusaq; Spirituum
ascensum præpediant, statim cogitasse, num boli lo-
cum in extrahendo acido sanguinis spiritu, ipsa damnata sanguinis terra, salium particulas ut cumq; disgregans, satis tenere posset. Qua de re diligentissimus ex nostris Artifex Franciscus Pirotti. Sumpsit feces illas subobscuras, lucidasq; sanguinis, quae post destillationem omnium partium volatilium in retortæ fundo inveniuntur, quæq; marino praesertim sale sunt gravidæ easq; in vitream, humilioremq; retortulam, solas transfundit: ita enim, reliquis ex arte concinnatis, spe nostra minime fuimus frustrati, nimirum igne reverberii fumus ascendit, qui resolutus est intra recipientis fundum in guttulas liquoris moderati acidi, cum aliis acidis nullo modo ast cum alchalicis evidenter luctantis, in qua certe operatione dubitari non potest, quin acidum, quod a predicto efluit capite mortuo, sit ipsius sanguinis incola, cum nullum corpus advena praeter ignem eidem admixtum fuerit.
Necq; id circo in controversiam ponimus acidissimum illum, tua industria elicitum spiritum, ut superius obiter tetigimus, aliqua saltem exparte ab ipso sanguinis sale profectum fuisse: Etenim tecum sentimus, Sal fixum humani sanguinis non esse unius simplicis naturæ, sed androgynum, mixtum, nempe ex acido, & alchali. Et quoniam ea est fixi salis alchalici texitura, ut igne reverberii, strictissime cohaerens, vitrificetur potius, quam Atomum de se elevari substineat, & monet etiam Hoffman ex in de eadem facile tollitur difficilis, quæ circa destillationem fixi sanguinis salis, minus in chymia peritis occurrere posset; facilicet unde fiat, ut ex cinere humani sanguinis, apparenter alchalico, acidus tamen spiritus sublimes: Partes siquidem salis alchalici fixantur magis, & pene vitrificantur in retorta, dum reliquæ acidi salis particulae elevationis motum acquirunt.
Sed quid adhuc immoramus in re, de qua longius tecum agere, idem profecto est, ac sus Minervam, &c.
& ululas Athenas? Alterum jam nos Problema follicitat, cujus porro solutionem quamquam ingenium tuum, immortalitati, rebusq; arduis natum, miris modis, summo labore, ingentibus studiis, ac repetitis experimentis, tentare aggressum fuerit; nihil ominus, num omnis ideo superata sit, aut superari possit difficultas, maximo pere dubitamus: Et enim quamquam proportio partes inter constituentes, & mas- sam ipsam integram sanguinis revera inveniat in singulis individuis, individuam operationem, attamen unam universalem, certamq; istius proportionis normam quae cunctis Congruat singularibus Sanguinibus, inveniri posse verosimile magis, quam verum arbitramur.
Et sane multa sunt argumenta nostro quidem iudicio, quae hujusmodi proproptionem nobis in aperto venire posse, omnino impossibilem reddunt.
Primo quidem apud omnes Mechanicos, & Arithmeticos indubitatum est Axioma, veram proportionem ponderis partium ad totum, seu e converso aggregati ad aggregantia haberi non posse, quin certo nobis constet pondus totius, & partium seu pondus aggregati, & aggregantium. Sed hic, exuta quavis pra occupatione, neminem certe putamus futurum liberæ mentis, qui non cognoscat, & fateatur difficultatem, & impossibilitatem evidentiae istorum ponderum: etenim quantum spectat ad totum nempe sanguinem, quis est, qui non videat certam, ac determinatam cruoris mensuram, candem in omnibus, haud inveniri, cum vel in singularibus ægre satis inveniatur? quo fit, ut Scriptorum aliqui Libras cruoris 8. alii 20, alii 22, alii plures, ali minor res admittant inhomine. Neq; vero hujusmodi difficulitas extrahendi verum sanguinis pondus, ulla arte vinci poteat, cum non tantum varient, ac diversi fi centur ab inuicem continentium canalium Diametri in singulis individuis, sed quod pluris est, totus, ac universus sanguis ab homine etiam si fauciatus fuerit in ju-
CCCCC gulo,
gulo, exhaustiri nequit ac proinde ad lancem venire non potest: tot enim sunt Canalium obliquitates, viscerum an fractus, ac praesertim tanta est vasorum veneae portae amplitudo, quae a Cavae ramis, toto hepatis interposito aggere distat, ut multus sit sanguis, qui vel in ipsis maceratis, & per pedes suspensis animalibus superest in Abdomine.
Neque verò ad insirmandum robur nostri argumenti valet subterfugium, quod nempe ad obtinendam scientiam proportionis totum inter, & partes, satis sit nosse particulare pondus unius molis, toti similis, & nosse deinde particularia pondera principiorum dissimilium, sed aggregantium unam molem, toti similem: Scilicet, quod in casu nostro æquè bene attingere possimus normam proportionis, quae sanguinem inter, & sua principia intercedit, si exactè scriverimus verum pondus aliquid saltem molis sanguinis, simulque noverimus particularia pondera dissimilium principiorum, eamdem molem aggregantium etenim (quidquid sit de validitate istius hypothese in fluidis, certam gravitatem specificam habentibus) maxima difficulitas versatur in determinando vero pondere unius molis sanguinis, toti similis, & in detegenda eadem in singulis proportione principiorum dissimilium sed aggregantium supradictum molem sanguinis. Et prius quidem, quia specifica gravitas humani sanguinis difficilius, quam quis sibi fingit, stabiliri potest, ut ad rem nostram, post Sanctorium, scribit Boyl, ea enim variat eodem in homine diverso anni, & diei tempore, vel quod majori, minorive ab assumpto cibo intervallo extractus fuerit. Quid non etiam arteriosus a venoso, & venosus cavæ a venoso portae multo specificæ gravitatis discrimine in ter se distant? Non igitur certo constare nobis potest, vel pondus totius sanguinis in omnibus, aut in singulis hominibus vel
vel specifica gravis cujuscumque molis ejusdem fluidi.
Posterius vero multo adhuc minus haberi potest, aut determinari pondus singularum partium, aggregantium, vel universum sanguinem, vel particularem ejusdem molem, quia fieri non potest, quin ejusmodi partes, seu chymica principia, additione novorum corporum, igne nimium, bolo, aut aere, vel detractione nativarum particularum, insensibiliter in auras avolantium, pristinum propriumve pondus, ac proinde veram inter se proportionem admodum varient: Ex quo factum Legimus, ut, cum praecitatus diligentissimus Boyle studuissest accuratam humani sanguinis destillationem, attamen, post quam singillatini extracta illinc corpora ponderaslet, evidentem in iisdem multitarn drachmarum detectum observaverit: Atque idcirco paradoxum jure vocat, quod Chymici nobis imponere fatagunt, in destillationibus, accurate factis, se parata corpora ad totius pondus exactissime recurrere. Neque vero, dum haec afferimus Boylii, aliorum ingeniorum Scriptorum fidei dumtaxat innitimur; tentata nam per nos etiam sedula quantum fieri potuit Spargyrica humani sanguinis anatome, separatae partes, pondus toti æquale, minime reddiderunt. In uncis enim septem, & drachmis septem sanguinis post destillationem, plus semiuncia desideratum est. Idquod procul dubio tuis etiam in experimentis confisiile supicamur. Cum igitur ut verum neq; totius, neq; partium sanguinis pondus nobis liquido constare poslit, nulla pariter vera proportio, quæ illa inter corpora intercedat, nobis cum spe aliqua quærenda superest.
Accedit deinde impossibilitati exparte artis, certum pondus totius, & partium sanguinis attingere nequeuntis, ea impossibilitas, quæ oritur ex parte naturæ ipsius sanguinis, qui, cum indole non sit idem in singulis, frustra ab eodem proportionem petimus, quæ om-
omnibus hominibus congruat, & commensuretur
Differt enim natura a natura, ut aiebat Hippocrates,
nempe juxta diversa alimenta ætates, regiones, anni
tempestates, sexus, animi pathemata, corporis exer-
citationes, ac potissimum viscerum structuras, ac
fermentorum vires, diversa oriuntur in hominibus
temperamenta, quæ variæ, longæ, diversum in
uno, quam in altero sanguinis Componentium excef-
sum, aut defectum (quod idem est, ac proportio-
nem dixisse) & significant, & supponunt. Exinde
fit, & hominum tum mores cum morbi tanto inter-
vallo inter se non modo dissent, sed commutentur.
Neq; vero multís opus est, argumentis ad probandam
facilem variatiomem Componentium Massam sangui-
nis in uno, quam in altero individuo, cum, te afferen-
te, vel unicum granum cum quadrante salis volatilis
humani sanguinis integram libram aquæ stillatæ per-
turbare, & novam in eadem proportionem unius ad
undecim mille quingenta viginti quinque inducere apta
fuerit. Hæc sane multorum inter sanguinis discrimi-
næ, quæ nemo sensatus inficiari potest, abunde confr-
mantur ex Vino, & Lacte, quæ cum sint fluida ethe-
rogenea, & sanguini admodum analogæ, a regione
fölo, anni tempore, atq; ætate, suis in componentibus
equæ alterantur, & nullam certe veram proportio-
nis regulam, quæ singulis Competat, possint admit-
tere.
Postremo enixe petimus, ut relictis generalibus
hypothesibus, sedulo per pendas expositam a te pro-
portionem drachmæ Salis fixi ad Libras 50. Sanguinis,
ex quibus sal extractum fuit (mittimus enim hic tot
Libras cruoris non unius, sed plurimorum hominum,
forte etiam ægrotantium, e venis fluxisse, quod mul-
tum alterare potest normam proportionis naturalis
cum proportionem compares cum illa scrupulorum)
quin-
quinque ejuldem salis fixi ad solam Libram unam sanguinis a laudatissimo Boylio diligentiter exposita; Comperies enim, mirum dictu? Non solum proportiones istas non esse similes, sed ita inter se differre, ut proportio Boyliana salis fixi ad sanguinem superet fære decies proportionem salis fixi ad sanguinem per te enunciataam. Quid? Quod hic Romæ proportionem ab utroq; vestrum longe diversam invenimus. An vero hujusce discriminis causa referenda sit integre in diversas sanguinum indoles; an etiam in varias praeparandi formas, ac vias, quibus Londini, Monspelii, ac Romæ itum est, aliorum esto judicium: interea, satis nobis erit, hoc non minuere argumenti pondus, quod utrinque validissime urget: vel enim in diversa sanguinum temperamenta, vel una etiam in diversa artificia refundantur discrimina, perpetuo ipsa insuperabilis varietas infidam reddit quae sitam a nobis proprotionem. Sed quantum abstrusa, ac recondita sunt naturæ Mysteria! quorum nonnulla fateri se scire non posse, humanæ partem sapientiae Scaliger existimavit.
Cæterum hortamus, ut, quæ circa humanum sanguinem, strenue moloris, experimenta, non quidem ad inveniendam præfatam, quam invenire prohibe- mur, componentium proportionem, sed, pari animi tui magnitudine, & feliciori forsitam exitu, ad exor- nandam Claviam, & ad perficiendam praxim Medicam, quo totæ Medicorum lineæ collimare debent studeòsìsme diu vivas.
Interim quas nobis clarissimorum Virorum fides transmisisti, tuae potius virtutis, quam tuae innocentiae testimonia gratulantes acccepimus; nec enim alienæ veritatis face tua indiget sapientia, quæ tibi æque fulget, & aliis: miramur tamen Clar. D. Chirac ingeniosis adinventis alioquin praedivitem,
divitem, tuis invidisse Thesauris, ut, dum te Lege
plagiaria damnare studet, ipsum in pænam talio-
nis incidisse. Singulares in spiritu sanguinis acri
proprietates, a te observatas, placeat nobis impar-
tiri, ut mirae tuae fæcunditatis apud nos æstimatio
major adhuc super maximam adolecat. Vale
Nestoreos Annos, Vir Doctissime, & nos, ut facis,
ama.
Datum in Aula Magna Romanæ Sapientiæ Kal.
Februarij 1699.
VI. An Account of Books, viz.
1. Dissertatio anatomico-medica de motu bilis
circularis ejusq, morbis quam publice olim
habuit Mauritius van Reverhorst Medic. Cand.
Lugd. Bat. nunc professor anatomicus Hage-Co-
mitis in 80. pag. 64.
This is a 2d Edition of a Disputation concerning
the circulation of the Bile or Choler, in which
is an Anatomical Description of the Liver and all its
parts, illustrated with a Figure of its internal and
external Lymphatics. The Author thinks the grossest part
of the Bile goes along the Guts with the excrements, and
that the more volatile enters the Mesaraic Veins, and
with the venous Blood goes to the vena porta,
from thence to the Liver, in whose Glandules 'tis se-
parated, and from thence Fait is carried again into the
Guts by the Ductus Cholidochus, from whence part returns
into