An Extract of Two Letters of M. Hevelius, of June 19. and of Octob. 7. 1671; Containing Some of His Late Celestial Observations, Touching Saturn Obscur'd by the Moon; A Lunar Eclipse; And an Occultation of the First of the Satellits of Jupiter by the Shadow of This Planet; a Transit of Jupiter and the Moon; And a Late Appearance of Saturn: All Here Delever'd in the Language, Wherein the Author Communicated It

An Extract of two Letters of M. Hevelius, of June 19. and of Octob. 7. 1671; containing some of his late Celestial Observations, touching Saturn obscure by the Moon; a Lunar Eclipse; and an Occultation of the first of the Satellites of Jupiter by the Shadow of this Planet; a Transit of Jupiter and the Moon; and a late Appearance of Saturn: All here deliver'd in the Language, wherein the Author communicated it. Nuper, 1. Junii & n. rursus Saturnum a Luna tectum mihi ex voto annotare obtigit: Initium Occultationis accidit hora matutina hic Dantisci 3.38'27". circa Montem Germanicum. Linea Itineraria, quantum ex solo ingressu haud obscure colligere licuit, transit per M. Aetnam; centrum feret Lune, per M. Horminium, M. Herculis, & superiorem partem Maris Calpii. Erat spectaculum multò jucundissimum, Sole oriente, Saturnum occultari, ac Tubo 20. ped. appulsum distinde admodum animadvertere; facies tamen Saturni genuina, ejusque annuli, eo Tubo, eoque tempore, haud satís accurate, ob diluculum Solemque Horizonti adeò vicinum, apparuit: hinc etiam Saturni exitum, ut ut omnem admoveam lapidem, neutquam comprehendere mihi licuit; praesertim cum Sol ad duodecim propemodum gradus jam elevaretur. Nihilominus meritò nobis gratula mur quòd hanc rarissimam occultationem Saturni nobis observare obtigerit. Ego, quantum memini, bis tantum, si hujus anni observationem excipias, intra 41. annos, Saturnum a Luna tectum vidi; Anno nimirum 1630. die 29. Junii, vespera hor. II. cum in fretu Danico circa Insulam Huennam versarer: Rursus Anno 1661. die 3. Augusti hic Dantisci hora 7.58'20". vespera. Nam et si tales Occultationes sequi contingant, non tamen semper serenitas Cali affulget, ut eas observare possimus, nec momentum Conjunctioinis in nostro semper accidit Horizonte. Eclipsis Lunæ Totalis A. 1671. Sept. 18 st. n. observata Gedani à Job. Hovelio, solummodo sub finem. Ab hac observatione Eclipseos Lunæ totalis cum mora ve- peri ingruentis summà alacritate nos accinximus, præ primis cum non ignorarem, Præcellentes viros, diversis in locis, summà diligentia pariter cam observavimus. Sed tota die ab ortu ad occa- sum, imò ad horam 8. 30'. usque, pluvia affatim inceperunt, ut nihil quicquam de Luna exortu, occa/saque Solis, nec de initio Eclipseos, totaliique obscuratione prehenderimus, ut ut avidissime ea omnia exspectassimus. At hora 8. 30'. per nubes dehiscentes, satìs tamen crassas, Lunam subolscuiè animadvertimus, & quidem tanto lumine jam imbutam, ut dixisset, Eclipse jam esse præteritam. Quando- quidem ob illas densiores nubes non dabatur, neque nudo oculo, neque armato bene longis & praestantissimis Telecophis, 20. viz. pedum, Lunam rectè discernere; An scil. Luna jam lumen suum omnino re- superasset, an vero tantùm particula aliquà gauderet? nihilominus satis superque exinde certumerat, totalem obscurationem jam mini- mum esse eo tempore præteritam, imò aliquanto adhuc citius: Si- quidem Lunam rursus adeisse nos omnes per nubes illas satìs dilucidae prehendimus; qua de re eo tempore haud parùm mirabari; quippe sciebam optimè, Ca'culum Rudolphinum Initium hujus Eclipseos hic Gedani indicasse Hor. 6. 17'. 19. totalem Immersionem Hor. 7. 14'. 25"; maximam Obscur Hor. 8. 10'. 26"; emersionem Hor. 9. 6'. 27. & finem Hor. 10. 3'. 33". Ex eo vero phænomeno elucebat, hor. 8. 30'. jam Lunam minimum aliqùid luminis recuperasse; quod tamen calculo, ultra dimidiàm horam, adversabatur: Sic ut Eclipse in Calo mul. à citius ingruerit, quàm Kepleri Calculus id indicaverit: De quo etiam brevi post adhuc certiores facti sumus. Nam nubibus aliquanto dissipatis, animadverti, Hor. 8. 34'. mi- nimum ad integrum digitum jam extra umbram se se Lunam extri- casse; & denus hor. 9. 41'. ad 1½ dig. lumen Lunae jam excrevisse, quantum id dijudicare circiter dabatur. Certo enim dictas phases definire, & secundum Maculas delineare, nequitiam nubes obscu- riores pluviaque permiserunt; quandoquidem nec meliori Tubo ne unicam quidem maculam discernere potuimus. Deinde ab hoc tem- pore obscurissimae nubes, pluviaque satìs densa rursus totum Lunæ adspexitum adspetuum nobis planè eripuerunt, ut nihil amplius de hac notabili Eclipse (neque phaæs ullos, neque ipsum finem) annotare potuérimus, præter ea levissimula, quæ commemoravimus: Quæ tanti non sunt, ut ad differentiam Meridianarum rectè cognoscendam vel determinandam aliquid (ut quidem à nobis omnibus constitutum erat) contribuire possint. Interea tamen abunde ad id sufficiunt ut ostendant, Eclipse banc citius revera incidisse, quam calculus Rudolphinus ostenderit. Occultatio Primi Jovialium ab umbra Jovis. Cum Anno 1671. die 25. Sept. st. n. manè ex condicio Dn. Cassinius Paritis, & Dn. Picard Uranburgi sujeceissent, ad occultationem Primi Jovialium attendere, volui haud minus ego huius Phænomenon diligentè vigilare; sed frequentissime nubes ab hora 2. ad h. 4. 27'. impedivere, quò minus Jovem vel semel quidem conspicerim. At ubi emicuit, deprehendi, adhuc 4 Joviales omnes adeisse, tres sc. à laeva, & unus ad dextram. Duo illi propinquiores ad sinistram haud procul videbantur à limbo Jovis, non minutelle, qui ad dextram apparebat, aliorum Comitum minimus. Herebam autem initio, quinam duorum illorum viciniorum occultari deberet, cum serè pari interstitio à Jove remotærentur, tum motu propemodum tardiori incederent. Hinc dubius fui è eram, an etiam eo ipso tempore mututino, appropinquante jam aurora, umbrae aliquis incurrere posset. Qui, pe ad quinam usque & 7'. fere, omnes quiescer (ut ut calum jam livesceret, atque Joviales ob levissimulas nubeulas ægide interdum spectarentur) distinctè apparebant. Præter tamen omnem (p.m., Hor. 5. 12'). videbatur mihi propinquior ille Comites ad laevam (respectu Tubi mi, qui inverso ordine objecta exhibet) peniùs evanescere, remanentibus illis tribus, quanquam ille dexterior magis magisque etiam ad Jovem accedebat. Ab eo tempore, quoque ob calum planè nubilum adspetus Jovis mibi concedebatur, hor. sol. 5. 23', haud plures, quàm 3 deprehendi, in simili constitutione, ut sub No 3 vides. Illi comites ad Sinistram abunde micabant, imprimis ille vicinior, qui socium amiserat; alter vero ad dextram, vix ac ne vix conpectus, ob auroram jam bene adlatam. An planè momentum ipsam temporis id fuerit immersionis illius Comitis, vix ausum adhè certò afs. firmare; nihilominus tardius non incidit illa occultatio; sed annis uncominuo ferè, adhuc citius fortè, ingruerit, facile concederim. Octobri & Novembris cumprimis, quando Jupiter à Sole remotior, puto posse accuratius illa Phænomena animad- verti. Ut enim autem æquè bene hæc Phænomena ad investigandam dif- ferentiam Meridianorum conducant, ut quidem Occultationes Fixarum à Luna, habeo fere cur dubitem; præprimis ob minus tardum Jovialium motum; quod hinc mensibus fere semper in aurora observari debeant, quæ magno est impedimento accuratis observatio- nibus, ut ut etiam accuratiori Tubo, quemadmodum & ego hac vice Telescopio 20. ped. usus sum,) peragantur. | Sec. hor. amb. | A. 1671. Sept. 25. f. n. | Distans | Quo instru- | mane. | Immers. Primi Jovial in Umbra | mento. | mento. | | Hor. | Primis Aliudines. | | Tempus | | 4. 36. 25. | Jupiter primum conspectus. | 0° 0' | corrigendum. | | 4. 42. 40. | *O* | Tubo 20 ped. | H. | | 4. 51. 5. | * | | 4.32. O. | | 5. 7. 25. | Altitude Procyonis. | 34.43. O. | 4.38. O. | | 5. 11. 0. | *O* | Quadr. Orich. | 4.47. O. | | 5. 16. 35. | Primus Jovialium evanuit. | | 5. 2. 7. | | 5. 17. 5. | *O* | Tubo. | 5. 7. 5. | | 5. 21. 0. | | | 5.12. O. | | 5. 26. 5. | Altitude Procyonis. | 36.39. O. | 5.13. O. | | | | Quadr. Orich. | 5.18. O. | | | | | 5.23.27. | Jovis Jovis & Lunæ Transitus, A. 1671. die 30. Septemb. st. v. manè observatus Gedani à Job. Hevelio. Ut Ephemeridum Scriptores ad diem 3c. Septemb. Occulta- tionem Jovis à Luna fore Americanis solis conspicuam præ- dixerint; nibileminus tamen hic Gedani ego invigilate huic Phæ- nomeno volui,ratus, si Cælo sereno & bene longis ac praestantioribus Telecopiis uteret, fore, ut ea non minus à nobis Europeis, (si non noctu, saltem interdiu) quàm Occidentalioribus, dummodò vigi- laremus, conspiceretur, licet orto jam Sole ipsa Conjunctio, hora seil. 7. matutinà, juxta Calculum Rudolphinum incidat. Proinde suido admodum Cælo, Lunam protinus orientem, nec non paulò post Jovem, Tubo 20. pedum summà aviditate excepimus, atque de- prehendimus Occante nostro permagno Orichalcico, 9. fere pedum radio, Jovem à Lunæ limbo Orientali adhuc 1. gr. 23'. 40". effè remotum; Jovialesque omnes quatuor à dextra, à qua Luna ac- cedebat, adeisse, eo propemodum situ, quem Delineatio ostendit. Si aliquanto citius incidisset Conjunctio, arque calculus non aberrasset, jucundissimum fuisse spectaculum, omnes Vid. Tab. 2. Fig. 1. Joviales successivè unum post alterum à Luna absorberi. Sed nulla fuit Occultatio, ut exitus docuit, sed arctissimus tantum accidit Transitus, Luna seil. falcatæ decrecentis, tenuique admo- dum lumine splendentis. Ceterum, quò accuratius hoc Phænomenon animadverterem, complures distantiæ, Jovem inter & Lunæ lim- bum Orientalem, lucidiorem némpe, sum scrutatus, primùm permagno illo, quem dixi, Occante, quoque Solis praesentia id concedebat: deinde Tubo, & conjecturà, meliori quo licuit modo, sum affactus: sic ut ipsò Observatione vides. Initio quidem dixisses, fore Jovem reverà tectum à parte Lunæ Australi; sed cum ipsò Jovem proprius accederet, clarè admodum vi- dimus, Sole licet jam orto, Lunam supra Jovem tan'ummodo transitaram. Ipsum quidem Conjunctiois momentum insperatus quidam Casus infelicior deprehendere prohibuit. Cum enim Jupiter ad limbum Lunæ orientalem ad 3' jam accederet, aique ad 6' dun- taxat à linea Conjunctiois, per utrumque Cornu dura, distaret, ecce supervenientes nubeæ, qua tam Jovem quam ipsam Lunam, sobis è confpectu, magno nostro dolore, eripuerunt: fecus enim op- timè time & perquam distinctè ipsum Conjunctionis punctum observarem: quandoquidem (quod sane mirabere) & Lunæ corniculatam faciem, ut potest tertia tantum Solis conjunctionem die, & Jovem, Sole licet ad 8 vel 9 grad. elevato, optimè & accuratè conspectimus; quippe brevi post, cum calum rursum sudum feret, aliquoties, imò continuo quoque libuit, & Jovem & Lunam summa cum jucundi- tate contemplati fuimus. Profecto phænomenon hoc, ut oppido ra- rum, sic fuit observatu dignissimum; eoque magis, quo diurno tempore accedit: Qualium Observationum, ut ut sint rarissima, tres tamen ipse, unius anni spatio, circa Venerem scilicet, Saturnum & Jo- vem, feliciter peregi. Animus quidem erat, circa hunc Jovis Tran- situm plures & majores distantias Jovis & Lunæ à Fixis quibusdam, ob horum Planetarum loca è accuratius observanda, ex ipso Calo depromere; at cum statim Aurora inguerit, mihiique soli, cum unico socio relieto, omnia peragere, tam Quadrante, Octante, quam Tubo, incubuerit, in tanto temporis spatio, ut harum rerum gnari norunt, fieri illud haud licuit. Ex istis tamen, quæ observata fuere, abunde patet, Tabulas Astronomicas plus promittere, quàm revera adhae praeflare, ideoque seria correctione, non secundum Longitu- nem modo, sed Latitudinem, indigere; quandoquidem Tabulae Ru- dolphinae Occultationem, eamque multò citius, promovere, cùm tamen nulla omnino fuerit, sed, ut dictum, arctissimus folummodo, ad duos propemodum digitos, transitus extiterit, hora scil.7.26.5'. Facies Saturni A 1671. de 11 & 12. Septemb. st.n. in 17° X ob- servata Gedani à Job. Hevelio AER turbidas obstitit, quò minus post 1 Junii ad 11 Septemb. ne semel quidem Saturnum, Lunæ filente, notare ae delineare potuerim. Quali autem facie tunc temporis (nuper die 11 Sept.) apparuerit, quàm reëtissimè & diligentissimè delineavi, Vid. Tab. 2. fig. 2 atque hic transmiss. Oportet, ut vobis eodem tempore simili formâ Saturnus viius fuerit. An vero mensè Junio, Julio & Augusto cum planè rotundum conspexeritis, ut volent Parisienses, vix mihi imaginari possim. Etenim, ut ut bra- chia Saturni ad latera apparuerint arctissima, etiam Tubo 60 & 70 pedum, haustam credo, ea omnino evanuisse, ita ut ne vestigium aliquid fuerit reliquum, Fortasse Parisienses Telescopiis brevioribus in ipso crepusculo, Luna praesente, Saturnum contemplati sunt; quo tempore vix ac ne vix datur subtillissimum illud phaenomenon (ut mihi, primo Junii, Tubo 20 pedum, Saturnus cum occultaretur a Luna, obtigit,) ritè ac distinctè cognoscere. Scripsi hac de re nuper ad Dn. Cassinum, & Dn. Picardum; quid responfuri sint, avidissime expetito. An Extract of a Letter written from Hamburg Novemb.r.1671. by the Learned Doctor Fogelius to the Publisher, concerning the Spots of the Sun returned; and the last Eclipse of the Moon; Here communicated also in the same language, in which it was written. —Maculae Solares iterum nobis apparuerunt, nunc tamen non amplius visibiles. Mitto Cl.Henrici Siferi Observationes, Telecopio mediocris longitudinis hic factas. Postremis quidem Calum feliciter savit, adeò ut à primo ferè die, quo iterum apparere cæperunt, ad usque 5 Septembris, quo ad Limbum quam proximè accessere, continuo quasi filo tum Motus tum Figura earum reprefentari potuerint. Æque nos hic, ac Hevelius Gedani, calculum Rudolphinum in rupera Eclipse, die 8 Sept. facta, aberrasse deprehendimus. Emersisse enim jam Lunam ex umbra Terræ ante horam nonam etiam hic vidimus. Juxta Calculum modo dictum, Gedani emersisse debuerat h 9. 6°. 27′. Tempus autem utrobique nubilum Observationes utrobique invidit. Maculae in Sole observatae Hamburgi A. 1671. | 26-h. 8.matut. | 1-h. 1.pomerid. | |----------------|----------------| | 27-h. 1.pomerid. | 2-h. 2.pomer. | | 28-h. 1.pom. | 3-h. 11.antemer. | | 29-h. 11.antemer. | 4-h. 12.merid. | | 30-h. 11.antem. | 5-h. 11.antem. | | 31-h. 1.pomer. | Et h. 4.pomeridianà | non amplius visa est mihi H.S. Extracts